٢١ ڕاستی دەربارەی سندرۆمی داون

«سندرۆمی داون» تێکچوونێکی بۆماوەیییە کە نزیکەی بە ڕێژەی یەک منداڵ لە هەر ٧٠٠ لەدایکبوونێکی ئاساییدا ڕوودەدات، بەجۆرێک خانەکانی کەسانی خاوەن سندرۆمی داون ٤٧ کرۆمۆسۆمیان تێدایە لەبری ٤٦، واتە بە زیادبوونی یەک کرۆمۆسۆم لەم کرۆمۆسۆمانە کە کرۆمۆسۆمی ٢١ـە. «سندرۆمی داون» بە یەکێک لە باوترین حاڵەتە کرۆمۆسۆمییەکان دادەنرێت.

ئەمەش کۆمەڵێک ڕاستیی گرنگە کە یارمەتیت دەدەن لە تێگەیشتن لە سندرۆمی داون:

١. سندرۆمی داون تێکچوونێکی بۆماوەیییە کە زیادبوونی کۆپیکردنی لە کرۆمۆسۆمی ٢١دا هەیە و «نەخۆشی» نییە.

٢. سندرۆمی داون یەکێکە لە باوترین تێکچوونە بۆماوەیییەکان.

٣. هەموو کەسانی خاوەن سندرۆمی داون کەموکوڕییان لە تواناکانی درکپێکردن و مەعریفیدا هەیە کە لە نێوان کەم تا مامناوەنددایە و ئەمەش بە ئاماژەیەک بۆ زۆرێک لە خاڵە بەهێزەکان و لێهاتووییەکانی لای هەر کەسێک دانانرێت.

٤. ڕێژەی منداڵبوونی منداڵێکی خاوەن سندرۆمی داون زیاد دەکات هەرچەندە تەمەنی دایک بەرەو سەرەوە بچێت. بەهۆی بەرزبوونەوەی ڕێژەی پیتاندن لەنێو ژنانی گەنجتردا، ٨٠٪ی منداڵانی خاوەن سندرۆمی داون لە دایکانی خوار ٣٥ ساڵەوە لەدایک دەبن.

٥. کەسانی خاوەن سندرۆمی داون ٤٧ کرۆمۆسۆمیان هەیە، بە پێچەوانەی کەسانی غەیری خاوەن سندرۆمی داون کە هەڵگری ٤٦ کرۆمۆسۆمن.

٦. ٥٠٪ی خاوەنانی سندرۆمی داون لە کاتێکدا لەدایک دەبن کە بەدەست کێشەی تەندروستیی دڵەوە دەناڵێنن،

٧. دەوترێت: کەسێکی خاوەن سندرۆمی داون و ناگوترێت کەسی مەنگۆلی یان هاوشێوەی ئەوە، چونکە تێکچوونەکە بەسەر کەسەکەدا دێت بۆیە پێناسەی کەسەکە بە تێکچوونەکە ناکەین.

٨. سندرۆمی داونی کەم و سندرۆمی داونی توند بوونی نییە، بەڵکوو کەسەکە یاخود دەستنیشانکراوە بە تێکچوونەکە یانیش دەستنیشاننەکراوە.

٩. بە پێچەوانەی باوەڕی باو، خاوەنانی سندرۆمی داون هەمیشە دڵخۆش نین بەڵکوو هەست بە هەموو ئەو سۆز و هەستانە دەکەن کە کەسانی غەیری خاوەن سندرۆمی داون هەستی پێدەکەن.

١٠. منداڵانی خاوەن سندرۆمی داون وەک منداڵانی دیکە بە شێوەیەکی ئاسایی گەشە دەکەن، بەڵام شتەکانی وەک قسەکردن، ڕۆیشتن و دانیشتن کاتی زیاتریان دەوێت بۆ بەدیهاتنیان.

١١. شێوەی ڕووخسار ئاستی زیرەکیی کەسەکە دیاری ناکات، و زیادبوونی تایبەتمەندییە دیارەکانی سندرۆمی داون لە کەسێکدا بەو مانایە نییە کە ڕێژەی زیرەکیی کەمترە، پێچەوانەکەشی ڕاستە.

١٢. هەموو کەسانی خاوەن سندرۆمی داون هەمان تایبەتمەندی و توانایان نییە.

١٣. کەسانی خاوەن سندرۆمی داون ئاگاداری دۆخی خۆیان و جیاوازییانن لە کەسانی غەیری خاوەن سندرۆمی داون.

١٤. زۆرێک لە منداڵانی خاوەن سندرۆمی داون لە ژینگەکانی پەروەردەی گشتگیردا (تێکەڵبوون لەگەڵ باقی منداڵان) باشتر فێر دەبن.

١٥. کەسانی خاوەن سندرۆمی داون لە کۆمەڵگە، قوتابخانە و ژینگەکانی خۆیاندا چالاک و کاریگەرن.

١٦. ژمارەیەک لە پێگەیشتووانی خاوەن سندرۆمی داون خوێندنیان تەواو دەکەن، هاوسەرگیری دەکەن و بە شێوەیەکی ئاسایی ژیانیان بەسەردەبەن.

١٧. هەندێک لە پێگەیشتووانی خاوەن سندرۆمی داون دەتوانن بە شێوەیەکی سەربەخۆ لە دایک و باوکیان بژین.

١٨. کەسانی خاوەن سندرۆمی داون ئاگاداری ڕوانینی خەڵکن بۆیان، و هەستەکانیان بەهۆی ئەوەوە بریندار دەبێت.

١٩. بێهێزیی ماسوولکەکان لەو ئاڵنگارییانەیە کە ڕووبەڕووی تووشبووانی سندرۆمی داون دەبێتەوە و کاریگەری دەکاتە سەر لێهاتووییەکانی جووڵە، قسەکردن و چارەسەر.

٢٠. دەستەواژەکانی وەک «دواکەوتووی عەقڵی» و «پەککەوتوو» دەبنە هۆی بریندارکردنی هەستی کەسی خاوەن سندرۆمی داون.

٢١. خاوەنانی سندرۆمی داون زۆر بیرۆکە و مانای جوانیان هەیە بۆ هاوبەشکردن، بۆیە ئارامبە و ببە بە گوێگرێکی باش.

سەرچاوەکان:

.www.ndss.org

.www.nads.org

وتارە پەیوەندیدارەکان:

سندرۆمی داون چییە؟

سندرۆمی داون و دەستێوەردانی پێشوەختە

بابەتێکمان پێ پێشنیاز بکە کە حەز دەکەیت لە وتارەکانماندا بیخوێنیتەوە

[email protected]

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.