نیشانەکانی تێکچوونی زۆربزووتن و کەمیی سەرنج لە منداڵییەوە تا هەرزەکاری

پێتوایە منداڵەکەت تووشی تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج بووبێت؟ پێتوایە نیشانەکان جیاوازن؟ هیچ دوو کەسێک وەک یەک نین، بەڵام لە هەموو قۆناغێکی تەمەندا بەڵگە هەیە:

سێ جۆر لە ADHD هەیە:

• فرەبزووتن
• کەمیی سەرنج
• فرەبزووتن و کەمیی سەرنج (تێکەڵەیەک لە هەردووکیان پێکەوە).

هەر یەکێکیان نیشانەی جیاوازی هەیە، و دەکرێت بە تێپەڕبوونی تەمەن بگۆڕێن.

فرەبزووتن و کەمیی سەرنج لە قۆناغی منداڵی و پێش چوونە قوتابخانە:

زۆرجار منداڵانی بچووک چالاکیی جووڵەییی زۆر نیشان دەدەن. کەواتە چۆن دەزانیت ئایا کەسێک بەدەست تێکچوونی کەمیی سەرنج و فرەبزووتنەوە دەناڵێنێت؟

ستیڤن کۆیف، دکتۆرا لە پزیشکیدا، لە زانکۆی فلۆریدا بۆ تەندروستی، جاکسۆنڤیل دەڵێت: ئەم منداڵانە "ڕادەکەن و باز دەدەن و بەسەر هەموو شتێکدا سەردەکەون، ناتوانن بە هێمنی دابنیشن، و بەردەوام قسە دەکەن" و دەڵێت: هەمیشە هەستێک هەیە پاڵیان پێوە دەنێت بەرەو جووڵە.

وە ڕاسڵ ئەی بارکلی، دکتۆرا، لە زانکۆی پزیشکیی ساوس کارۆلاینا وەسفی دەکات: ئەوانەی تووشی تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج بوون "بە سادەیی ناتوانن بۆ ماوەیەکی زۆر سەرنجیان لەسەر هیچ شتێک بێت" ،

بەڵام هەندێک لەو منداڵانەی کە تووشی تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج بوون دەتوانن سەرنج بخەنە سەر ئەو شتانەی پێیان گرنگە، وەک هەندێک یاری یان یارییە ڤیدیۆییەکان.

هەرچەندە ڕەنگە نیشانەی هۆشداریی سەرەتایی ببینیت، بەڵام دەستنیشانکردن بەزۆری کەمێک دوای ئەوە دێت. پزیشک دەتوانێت یارمەتیت بدات.

فرەبزووتن و کەمیی سەرنج لە منداڵانی قۆناغی سەرەتاییدا:

نەک هەموو ئەو منداڵانەی کە تووشی تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج بوون فرەجووڵەیییان هەیە. بەڵام ئەگەر منداڵەکە ئەم تێکچوونەی هەبێت، لە ساڵانی تەمەنی قوتابخانەدا دەردەکەوێت. ڕەنگە تێبینیی نیشانەی دیکەش بکەیت. لەوانەیە نەتوانێت سەرنج بدات، و ڕەنگە زەحمەت بێت بۆی بڕیاری باش بدات یان شتەکان پلاندانان بۆ بکات. بارکلی دەڵێت: "ئەوەی دەیبینیت گەشەکردنی تێکچوونێکی زیاتر و ئاڵۆزترە".

هەروەها ڕەنگە لە بەراورد بە منداڵانی تری هاوتەمەنی، کێشەی زیاتری هەبێت لە:

• بەشداریکردن و هاوبەشیپێکردن
• چاوەڕێکردنی نۆرە
• ڕێگەدان بە کەسانی تر قسە بکەن بێ ئەوەی قسەیان پێ ببڕێت
• تەواوکردنی ئەرکی ماڵەوە یان کارەکان
• بەدواداچوون و پاراستنی کەلوپەلەکانی وەک ئەرکی ماڵەوە و کتێبەکان

بارکلی دەڵێت ئەو منداڵەی تووشی تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج بووە دەکرێت هەستیار بێت. ئەگەر شتێک نائومێدی بکات، "دەبینیت نائومێدییەکە ڕاستەوخۆ بەسەریەوە دەردەکەوێت". ئەگەر بڵێیت لەوانەیە بیبەیتە سینەما، لەوانەیە بێ وەستان پرسیاری لەسەر بکات. "ئەگەر بڵێیت نا، ئەوا دەتەقنەوە".

لەبەر ئەوەی ڕەنگە بەبێ بیرکردنەوە لە شتەکان هەڵسوکەوت بکات، ڕەنگە منداڵەکەت زیاتر ڕووبەڕووی ڕووداو بێتەوە.

هیچ پشکنینێک بۆ ADHD نییە. زۆرێک لە منداڵان هەندێک لە نیشانەکانیان هەیە، بەڵام بۆ دەستنیشانکردنی تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج، دەبێت چەند نیشانەیەک بۆ ماوەی لانی کەم ٦ مانگ هەبن، و دەبێت کاریگەرییان لەسەر ژیانی کۆمەڵایەتیی منداڵەکە و ئەرکەکانی قوتابخانە هەبێت، وەک کۆفی دەڵێت.

کاتێک زانیت منداڵەکەت تووشی تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج بووە، تۆ و پزیشکەکەت باسی چارەسەرەکان دەکەن. زۆرجار دەرمان و چارەسەری ڕەفتاری لەخۆدەگرێت. ڕەنگە پێویستت بە تاقیکردنەوەی شتی جیاواز بێت پێش ئەوەی لەسەر چارەسەرە گونجاوەکان جێگیر بیت.

فرەبزووتن و کەمیی سەرنج لە قۆناغی هەرزەکاریدا:

فرەجووڵەیی کە لەگەڵ ADHD دێت بە تێپەڕبوونی تەمەن بەرەو باشتربوون دەچێت. بەڵام نیشانەکانی دیکە بەردەوام دەبن لە دروستکردنی کێشە لە زۆر بواری ژیاندا.

دەکرێت بەم شێوەیە دەربکەوێت:

- بێسەروبەری و لاوازیی ڕێکخستن.

- زەحمەتی لە سەرنجدان بە شتەکان.

- زەحمەتی لە تەواوکردنی ئەرکەکان.

- ونکردنی کەلوپەلی کەسی وەک کلیل، جزدان، چاویلکەی هەتاوی یان مۆبایلەکەی بە زۆری.

- زەحمەتی لە بەردەوامبوون لەسەر کارەکان لەبەر کەمیی هاندان.

- خواردنی خۆراکی ناتەندروست.

- هەموو هەرزەکارێک دەکرێت هەستیار بێت، بەڵام کەسی تووشبوو بە تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج ڕەنگە زەحمەتیی زیاتری لە کۆنترۆڵکردنی هەستەکانیدا بۆ دروست بێت.

- بەهۆی مەیلی هەڵەشەییەوە، هەرزەکاری تووشبوو بە تێکچوونی فرەبزووتن و کەمیی سەرنج ڕەنگە دەست بۆ کاری پڕ لە مەترسی بەرێت،

سەرچاوە:

.https://www.webmd.com/add-adhd/childhood-adhd/adhd-symptoms-age#1

بەستەرە پەیوەندیدارەکان:

لێکچوون و جیاوازییەکانی نێوان تێکچوونی تەیفی ئۆتیزم و فرەبزووتن و کەمیی سەرنج

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.