بۆچی دووەمی نیسان؟

بۆ زیاتر لە دەیەیەکە ڕۆژی دووەمی نیسان مانایەکی تایبەتی بۆ جیهان پەیدا کردووە، کاتێک نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی ٢٠٠٧دا دووەمی نیسانی ڕاگەیاند و بە ڕۆژی جیهانیی هۆشیاری لە تێکچوونی تەرزەی ئۆتیزم دانا، و ڕەگ و ڕیشەی دەگەڕێتەوە بۆ یەکی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٠٧ ئەو کاتەی نەتەوە یەکگرتووەکان داوای کرد ڕۆژێک وەک ڕۆژی جیهانیی ئۆتیزم دیاری بکرێت. بڕیارەکە لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ دەرچوو، ئەو کاتە ڕۆژی جیهانیی هۆشیاریی ئۆتیزم وەک ڕۆژێکی پشوو لە ٢ی نیسانی هەموو ساڵێکدا پەسەند کرا. یەکەم ڕۆژی جیهانیی هۆشیاریی ئۆتیزم لە بەهاری ساڵی ٢٠٠٨دا بەڕێوەچوو.

ڕۆژی جیهانیی ئۆتیزم ئامانجی ڕاکێشانی سەرنجی هەموو تاک و چینەکانی کۆمەڵگەیە لەوانە خێزانی کەسانی خاوەن تێکچوونی ئۆتیزم، پسپۆڕان و تاکەکانی کۆمەڵگە بە شێوەیەکی گشتی، و لایەنە حکومی و تایبەتەکانی وەک قوتابخانە، زانکۆ، دامەزراوە، وەزارەتەکان و ئەوانی تر، تا ئاشنایان بکات بە مافەکانی کەسانی خاوەن تێکچوونی تەرزەی ئۆتیزم لە هەموو بوارەکاندا، و گرنگیی تێکەڵکردنیان لە کۆمەڵگەدا، ئەوەی کە دەبێتە هۆی ئاسانکردنی زۆرێک لە ئاستەنگەکان لە ژیانیاندا، لەگەڵ گرنگیی پاڵپشتیکردنی کەسانی خاوەن تێکچوونی ئۆتیزم و خێزانەکانیان لە ڕووی دەروونی، کۆمەڵایەتی و داراییەوە لە زۆر حاڵەتدا، و ئاسانکاری بۆ دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزاری و بەرنامە تایبەتەکان بۆ ئەم توێژە.

لە لایەکی ترەوە، ڕۆژی جیهانیی هۆشیاریی ئۆتیزم گرنگییەکی زۆر بە دەستێوەردانی پێشوەختە دەدات بەهۆی ئەو کاریگەرییە گەورەیەی کە هەیەتی لەسەر لێهاتووییەکانی پەیوەندیکردن، سەرکەوتنی ئەکادیمی و کەمکردنەوەی بەرپرسیارێتییە داراییەکان لە داهاتوودا.

بەپێی ئەوەی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بڕیاری لەسەر داوە، ئاهەنگگێڕانی ڕۆژی جیهانیی ئۆتیزم بۆ ئەمساڵ - ٢٠١٨ - تیشک دەخاتە سەر گرنگیی بەهێزکردنی ژنان و کچانی خاوەن تێکچوونی تەرزەی ئۆتیزم و بەشداریکردنی خۆیان و ئەو ڕێکخراوانەی نوێنەرایەتییان دەکەن لە داڕشتنی سیاسەتەکان و بڕیاردان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم ئاستەنگانە. لە ڕێگەی وتووێژی چالاک و ڕێکخراو لەگەڵ پسپۆڕاندا، و لەبەرچاوگرتنی ئەو ئاستەنگە تایبەتانەی لەم چوارچێوەیەدا ڕووبەڕووی ژنان و کچانی خاوەن تێکچوونی ئۆتیزم دەبنەوە.

یەکێکی تر لە پرسە سەرەکییەکان کە پێویستە چارەسەر بکرێت: یەکسانیی دادپەروەرانە لەگەڵ کەسانی تر لە ئاستەنگ و دەرفەتەکان بۆ پیادەکردنی تەواوەتیی مافەکان لەو بابەتانەی پەیوەستن بە هاوسەرگیری، خێزان، باوکایەتی و دایکایەتی، و وەک ئەوەی لە ماددەی ٢٣ی ڕێککەوتننامەی مافەکانی کەسانی خاوەن کەمئەندامی و لە ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوامدا (بە تایبەت هەردوو ئامانجی پێنجەم و شەشەم) کە لەلایەن سەرکردەکانی جیهان لە ساڵی ٢٠١٥ پەسەند کرا، ڕوونکراوەتەوە.

تیشکخستنە سەر ئەم پرسانە و ئەوانەی پێشوو لە ساڵانی ڕابردوودا دەستکەوتێکی گەورەیە لە دەروونی کەسانی خاوەن تێکچوونی ئۆتیزم و خێزانەکانیاندا، بەهۆی ئەوەی دەربڕی ڕادەی گرنگیی ئەوانە لە کۆمەڵگەکەیاندا و ئارەزووی ڕاستەقینە بۆ تێکەڵکردنیان و دەستگرتنیان بەرەو کەناری ژیانێکی شایستە هاوشێوەی باقیی ئەندامانی کۆمەڵگە.

سەرچاوە:http://www.un.org/en/events/autismday/

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.