زمانگرانی و هۆشیاری

هۆشیاریی مرۆڤ بەنرخترین شتێکە کە لەم ژیانەدا هەیبێت، لە ڕێگەی هۆشیارییەوە بە لایەنە لاواز و بەهێزەکانی دەتوانێت نەخشەی ڕوونی ژیانی بکێشێت و پلانە بوێرانەکەی دابنێت بۆ هەنگاونان بەرەو پێشەوە لە بەدیهێنانی خەونەکانیدا.

ئەوانەی کە ڕوونی و بوێری، یان ئیرادەی شوێنکەوتنی خەونەکانی خۆیانیان نییە، زۆرجار لە دۆخێکی بێدەسەڵاتیدا دەژین، بەڵام کاتێک مرۆڤ ئەو راستییەی خۆی دەزانێت کە خودا لەسەری دروستی کردووە و سەرکەوتنەکانی سەرەڕای ئەو بەربەستانەی دێنە ڕێگەی بەدەستدەهێنێت، دەبێتە سەرچاوەی ئیلهام بۆ کەسانی تر تا ئەوانیش بگۆڕێن. چەندین کەسی مەزن هەبوون کە لە تێپەڕاندنی بەربەستە گەورەکاندا بوێر بوون تا ببنە هێمایەک لە بوارەکەی خۆیاندا.

تەتەڵەکردن، یان زمانگرانی لە قسەکردندا یەکێکە لەو بەربەستانەی کە لە بەردەم زۆرێک لەو کەسانەدا دەوەستێت کە زمانیان دەگرێت، و پێیان وایە کە بەدەستهێنانی خەون و ئاواتەکانیان بەهۆیەوە ئەستەمە، بەڵام ڕاستییەکە پێچەوانەی ئەوەیە.

تەتەڵەکردن جۆرێکە لە دوودڵی و تێکچوون و پچڕان لە پاراوی و ڕەوانیی قسەکردندا کە تێیدا کەسی زمانگرتوو دەنگێکی زمانەوانی یان بڕگەیەک بە شێوەیەکی نائیرادی دووبارە دەکاتەوە، لەگەڵ نەبوونی توانای تێپەڕاندنی ئەوە بۆ بڕگەی دواتر، هەروەها تێکچوون لە هەردوو پڕۆسەی هەڵمژین و دانەوەی هەناسە لە کاتی دەربڕیندا وەک گیرانی هەناسە لە کەسی تووشبوو بە تەتەڵەدا تێبینی دەکرێت. زۆرجاریش هەستی شەرم و کەمیی متمانەبەخۆبوون لەگەڵ تەتەڵەدا دەبێت.

زۆرجار کەسی زمانگرتوو لە تاقیکردنەوە زارەکییەکان و پێشکەشکردنەکاندا تووشی شەرمەزاری و ناڕەحەتییەکی گەورە دەبێت، ئەمەش بەهۆی بەرزبوونەوەی ئاستی ترسی ڕووبەڕووبوونەوە و نەبوونی هۆشیاری لای وەرگر لە بارودۆخی لەم جۆرەدا کە قورسایی ئازاری دەروونی لای کەسی زمانگرتوو زیاد دەکات بەهۆی ئەو بێزارکردن و گاڵتەپێکردنەی کە لەلایەن کەسانی ترەوە ڕووبەڕووی دەبێتەوە.

بەڵام کەسی زمانگرتووی هۆشیار لە ڕۆڵی قوربانیدا ناژی، بەڵکو بە بوێری و پێداگرییەوە ڕووبەڕووی دۆخەکان دەبێتەوە. یارمەتیدەر دەبێت لە هۆشیارکردنەوەی کەسانی تر سەبارەت بە بابەتی تەتەڵەکردن و چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ کەسی زمانگرتوو.

سەرەڕای پێشکەوتنی زانست، هۆکارەکانی تەتەڵەکردن نادیارن و بەهۆی ئەوەشەوە هیچ چارەسەرێکی یەکجارەکی بۆی نییە. بەڵام ئەزموون سەلماندوویەتی کە باشترین ڕێگە بۆ کۆنترۆڵکردنی تەتەڵە بریتییە لە گۆڕینی ڕەفتار و شێوازی قسەکردنی کەسی زمانگرتوو و هەروەها گۆڕینی پەرچەکردارەکانی دوای ڕوودانی تەتەڵە. ئەوەش بە تەواوی ئەو شتەیە کە بەرنامەی پڕۆژەی ستارڤیش بۆ کۆنترۆڵکردنی تەتەڵە پێشکەشی دەکات.

کە خولگەلێکی ٣ ڕۆژە پێشکەش دەکات کە چەندین وۆرکشۆپی جۆراوجۆر لەخۆدەگرێت کە یارمەتی کەسی زمانگرتوو دەدەن بۆ گۆڕینی شێوازی قسەکردن و بیرکردنەوەی بەرامبەر تەتەڵە بە جۆرێک کە نەبێتە بەربەست بۆی. هەموو ڕاهێنانەکانی ستارڤیش لەلایەن کەسانی پێشتر زمانگرتووەوە ئەنجام دەدرێن، کە تێیدا ڕێگەی هەناسەدانی پەراسوویی دەڵێنەوە کە شێوازێکە کاریگەریی خۆی لە کۆنترۆڵکردنی تەتەڵەدا سەلماندووە، هەروەها شێوازەکانی ڕانەکردن لە ڕووبەڕووبوونەوە و پەرەپێدانی شێوازی ئاخاوتنی هاوسەنگ.

تەتەڵەکردن وەک هەر بەربەستێکی ترە لە ژیاندا کە پێویستی بە ڕووبەڕووبوونەوە و قبووڵکردنی شکستهێنان هەیە لە تێپەڕاندنیدا بۆ چەندین جار، هەروەها پێویستی بە ئارامگری و پلانێکی کاری درێژخایەن هەیە.

بۆ هەر کەسێکی زمانگرتوو: تۆ جیاواز و داهێنەریت، و تەتەڵەکردن نیعمەتێکە لە خودای گەورەوە نەک بەڵا لێی شەرم مەکە، بەڵکو بە هەموو بوێرییەکەوە ڕووبەڕووی جیهان ببەرەوە و هەوڵ بدە بۆ بەدیهێنانی خەونەکانت، و با تەتەڵەکردن هەرگیز نەبێتە بەربەست بۆت بەڵکو بەدوای چارەسەردا بگەڕێ بۆی و بەردەوام بە لە جێبەجێکردنیدا. ئەمەش پەیامی بەرنامەی ستارڤیشە بۆ کۆنترۆڵکردنی تەتەڵە، بە هۆشیاری و بەردەوامیی ڕووبەڕووبوونەوەت، تۆ ببە بەو گۆڕانکارییەی کە دەتەوێت لەم جیهانەدا بیبینیت.

د. شیهانە مەترووک - زمانگرتوویەکی شانازیکەر

هاودامەزرێنەری بەرنامەی پڕۆژەی ستارڤیشی عەرەبی

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.