مەنهەجەکانی خوێندن لە قوتابخانەکاندا: هەموو ئەوەی پێویستە بیزانیت

مەنهەجەکانی خوێندن بۆ قوتابخانەکان پلانی گشتگیرن کە کۆمەڵێک کۆرس و وانە ڕێکدەخەن بۆ هاندانی گەشەپێدانی گشتگیری هەموو قوتابییەک. مەنهەجی گونجاو پشت بە زانیاریی پێشوو دەبەستێت تاوەکو قوتابیان بە شێوەیەکی کاریگەرتر فێرببن، و زۆرجار مەنهەجە خوێندنییەکان بەپێی ئاستە ئەکادیمییەکان دابەش دەکرێن و بەسەر ئەم پۆلە خوارەوانەدا پۆلێن دەکرێن:

١. قۆناغی منداڵی پێشوەختە

٢. قۆناغی سەرەتایی

٣. قۆناغی ناوەندی

٤. قۆناغی ئامادەیی

قۆناغەکانی مەنهەج:

١.قۆناغی منداڵی پێشوەختە

لە قۆناغی منداڵی پێشوەختەدا (بە قۆناغی پێش قوتابخانە و پێش باخچەی ساوایانیشەوە)، تەمەنی قوتابیان لە نێوان ساڵێک بۆ پێنج ساڵدایە، سەرنج لەم قۆناغەدا لەسەر دروستکردنی بنەما سەرەکییەکانە: تێگەیشتن لە پیت و ژمارەکان. ئەم قۆناغە سەرەتاییە زۆر یەکلاکەرەوەیە بۆ لایەنێکی وردتری گەشەی مرۆڤ – یەکەمین ئەو دۆخانەی کە قوتابیان پەیوەندی لەگەڵ یەکتر و لەگەڵ مامۆستاکانیاندا دروست دەکەن. بەکۆمەڵایەتیکردن و ئەنجامدانی چالاکییە بەکۆمەڵەکان، هاوکاری و کارکردنی بەکۆمەڵ لە هۆشی قوتابیدا بەهێز دەکەن. لەبەر ئەوە، ئەم مەنهەجە هاوسەنگییەک لە نێوان کار و یاری لەخۆ دەگرێت.

٢.قۆناغی سەرەتایی

ئەو لێهاتووییانەی لە قوتابخانەی سەرەتاییدا بەدەست دەهێنرێن یارمەتیی قوتابیان دەدەن بنەماکانی فێربوونی قوتابخانەیی وەربگرن. تەمەنی قوتابیان لە شەش بۆ یازدە ساڵیدایە، مەنهەجەکە دەبێتە پێنج یان شەش بابەتی جیاواز لەوانە زمانی ئینگلیزی، بیرکاری، کۆمەڵایەتی، زانستەکان، پەروەردەی هونەری، زمانی عەرەبی یان پەروەردەی وەرزشی. هەروەها قوتابیان فێری پرسیارکردن دەبن و گەڕان و حەزی زانخوازییان سەبارەت بە جیهانی دەوروبەریان پەرەپێدەدەن. لەم قۆناغەدا، بابەتە خوێندنییەکان یارمەتیدەرن لە بنیاتنانی ئەو حەزی زانخوازییەدا.

٣.قۆناغی ناوەندی

قوتابخانەی ناوەندی لە پۆلەکانی یەکەمی ناوەندی تا سێیەمی ناوەندی پێکدێت. لە ماوەی ئەم ساڵە کاتییانەدا، قوتابیان ڕادێن کە لە هەموو بابەتێکدا قووڵتر ببنەوە، وەکو زانستەکان کە فراوان دەبێت بۆ فیزیا و کیمیا و بایۆلۆجی؛ و بیرکاری بەشە لاوەکییەکانی وەکو جەبر و سێگۆشەزانی و ئەندازە پەرەپێدەدات. لێرەدا، دەبێت مەنهەجی خوێندن ئەرکەکانی ماڵەوە و هەڵسەنگاندنی فەرمی و نافەرمیی بەردەوام لە ڕێگەی ئامرازی جیاوازەوە لەخۆ بگرێت، وەک تاقیکردنەوەکانی پۆل، گفتوگۆ بەکۆمەڵەکان و پڕۆژەکان، و تاقیکردنەوە ساڵانەییەکان.

٤. قۆناغی ئامادەیی

پۆلەکانی قوتابخانە ئامادەییەکان پۆلەکانی یەکەمی ئامادەیی تا سێیەمی ئامادەیی دەگرێتەوە، هەرچەندە لە هەندێک حاڵەتدا قوتابیانی قوتابخانە ناوەندییەکان و تەنانەت قوتابیانی قوتابخانە سەرەتاییەکانیش کە لە بوارێکی دیاریکراودا بەهرەمەندن، دەخرێنە سەر ڕێڕەوێکی خێرا بۆ وەرگرتنی کۆرسی دیاریکراو لە قۆناغی ئامادەییدا. ئەم قۆناغە گۆڕانکارییەکی قووڵ لە مەنهەجەکانی خوێندندا بەخۆوە دەبینێت چونکە مەنهەج لە هەموو بابەتێکدا بە شێوەیەکی بەرچاو فراوان دەبێت. چەمکەکان ئاڵۆزتر دەبن، و پێویستیی فێربوونی پابەندبوون بە خۆخوێندنەوە زیاتر دەبێت.

لەگەڵ گەیشتنی قوتابیان بە پۆلەکانی دووەمی ئامادەیی و سێیەمی ئامادەیی، ئازادییەکی زیاتریان دەبێت لە هەڵبژاردنی وانەکانی پسپۆڕیی دڵخوازی خۆیاندا. مەنهەج بە دەوری ڕێڕەوی بژاردەدا دەسوڕێتەوە و جەخت لەسەر قووڵیی زانین دەکاتەوە لەبری فراوانیی مەنهەجی خوێندن. تاقیکردنەوە و پشکنینەکانی بیرکردنەوەی باڵا لە چوارچێوەی مەنهەجەکانی خوێندندا ئاسان دەکرێن بۆ دابینکردنی پلاتفۆرمێک بۆ قوتابیان بە مەبەستی هەڵسەنگاندنی توانستە مەعریفییەکانیان.

بۆچی مەنهەجەکانی خوێندن گرنگن؟

مەنهەجێکی باش پشتیوانییەکی ڕێکخراو دروست دەکات بۆ دەستەبەرکردنی ئەوەی کە پێکهاتە جیاوازەکانی چوارچێوەی قوتابخانە، واتە مامۆستایان و دەستەی کارگێڕی و قوتابیان، بە یەکترەوە بەسترابنەوە بۆ ئاسانکردنی فێربوونی منداڵ. گونجاندنی پێکهاتەکانی مەنهەج ئامانجی دەستەبەرکردنی ئامانجەکانە بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی کە هەموو منداڵێک لە سیستەمی قوتابخانەدا، بەبێ گوێدانە مامۆستا یان قوتابخانە، دەرفەتێکی فێربوونی تا ڕادەیەکی زۆر هاوشێوە بەدەست بهێنێت.

جۆرەکانی دیزاینکردنی مەنهەج

زۆرجار مەنهەجی نووسراو ئامانجەکانی فێربوون، چالاکییەکانی فێربوون، و هەڵسەنگاندنەکان بۆ شارەزابوونی قوتابیان لەخۆ دەگرێت، بەڵام دیزاینی مەنهەج دەکرێت جیاواز بێت.

١. مەنهەجی پێوەرئاسا (ستاندارد)

مەنهەجی بنەمادراو لەسەر پێوەرەکان دیزاینێکی نەریتیی مەنهەجە کە پشت بەو پێوەرانە دەبەستێت کە لەلایەن وەزارەتەوە دیاری دەکرێن. بە شێوەیەکی ئاسایی مەنهەجە بنەمادراوەکان لەسەر پێوەرەکان دابەش دەبن بەسەر بوارەکانی بابەتەکاندا بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئامانجەکانی فێربووندا.

٢. مەنهەجەکانی چارەسەرکردنی کێشەکان

مەنهەجی چارەسەرکردنی کێشەکان پێناسەکردن و دیاریکردنی کێشەکە و گەڕان بەدوای چارەسەری بەدیل و هەڵسەنگاندن و هەڵبژاردنی چارەسەرە گونجاوەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە و جێبەجێکردنی چارەسەری گونجاو لەسەر زەمینەی واقیعدا ئەنجام دەدات، هەوڵ دەدات پەیوەندی بە بیرۆکەکان لە سەرانسەری مەنهەجەکانی خوێندندا بەدەست بهێنێت و پەیوەندی لەگەڵ ئەزموونەکانی قوتابیاندا دروست بکات. مەنهەجێک کە سەرنجی لەسەر کێشەکان بێت دەرفەتێک بۆ قوتابیان دروست دەکات بۆ دەربڕینی داهێنان و هاوکاری و دەرخستنی دەنگی تاکەکەسییان.

٣. مەنهەجە چەقکراوەکان لەسەر قوتابی

مەنهەجێک کە چەقی لەسەر قوتابی بێت، گوزارشت لە زانیاریی پێشوو، پێداویستییە تاکەکەسییەکان، و ئامانجەکانی هەر قوتابییەک بە جیا دەکات.

گرنگیی مەنهەجەکانی دیکە

بەبێ گوێدانە جۆری ئەو مەنهەجەی خوێندن کە دیزاین کراوە و پەرەی پێدراوە، زۆر شت هەیە کە دەبێت لەگەڵ مەنهەجە نووسراوەکاندا لەبەرچاو بگیرێت زیاتر لە تەنها کۆمەڵێک ئامانجی فێربوون و چالاکیی فێربوون و هەڵسەنگاندنەکان. چۆنیەتیی کارلێکی ئەو مەنهەجانەی لە خوارەوە ڕیزکراون لەگەڵ یەکتردا، کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر دەستکەوتی قوتابیان هەیە و پێویستە بە وریاییەوە لەبەرچاو بگیرێن و وردبینییان تێدا بکرێت.

١. مەنهەجە پەسەندکراوەکان

مەنهەجی پەسەندکراو لەلایەن وەزارەتەوە، ئامرازەکان، سەرچاوەکان، و دەرفەتەکانی فێربوون لەناو پۆل و لە دەرەوەی پۆل لەخۆ دەگرێت. کتێبی خوێندنگە، گەشتە مەیدانییەکان، بەرنامەکان، تەکنەلۆژیا و ڕێگاکانی دیکەی نوێ بۆ بەشدارپێکردنی قوتابیان بەردەستن. مامۆستایان و بەشداربووانی دیکە لە کۆرسەکەدا دەخرێنە ناو مەنهەجە پاڵپشتیکارەکانەوە.

٢. مەنهەجە دیاریکراوەکان (هەڵسەنگێنراوەکان)

زۆرجار ئاماژە بەو مەنهەجەی هەڵسەنگاندنی بۆ کراوە دەکرێت وەک مەنهەجێکی تاقیکراوە. تاقیکردنەوەکان، تاقیکردنەوە کورتەکان، و ڕێگاکانی دیکەی هەڵسەنگاندنی بەرەوپێشچوونی قوتابی لەخۆ دەگرێت. پێشکەشکردنەکان، پۆرتفۆلیۆکان، نمایشە ڕوونکردنەوەییەکان، و تاقیکردنەوە حکومییەکان وەک القدرات و التحصيلي بۆ قوتابیانی ئامادەیی.

٣. مەنهەجە پێشنیازکراوەکان

ئەم جۆرە مەنهەجە پشت بە ڕاسپاردەی پسپۆڕانی پەروەردەیی دەبەستێت. پسپۆڕانی ئەکادیمی، داڕێژەرانی سیاسەت، و یاسادانەرانی ناسراو لەسەر ئاستی نیشتمانی دەتوانن ڕاسپاردەی مەنهەجی خوێندن پێشکەش بکەن، کە سەرنج دەخاتە سەر ناوەڕۆک، کۆمەڵە لێهاتووییەکان، و ئەو ئامرازانەی کە دەبێت مامۆستایان لە پۆلدا بەکاریان بهێنن.

٤. مەنهەجی شاراوە

هەرچەندە مەنهەجی شاراوە بە ئەنقەست جێبەجێ ناکرێت، بەڵام کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر ئەوە هەیە کە قوتابیان فێری دەبن. نەریتە ناڕاستەوخۆکان، چاوەڕوانییە ڕانەگەیەندراوەکان، و پێوەر و بەها کولتوورییەکان بە گشتی لەم جۆرە مەنهەجەدا بە شێوەیەکی فەرمی دەرنابڕدرێن یان ئاماژەیان پێ ناکرێت.

لە کۆتاییدا:

مەنهەجی نووسراوی کوالێتی بەرز گرنگە لە دیاریکردنی دەرەنجامەکانی فێربوون بۆ قوتابیان. لە کاتێکدا کە قۆناغ و شێوازی جیاواز هەن بۆ دیزاینکردنی مەنهەجەکانی خوێندن، هەرچەندە مەنهەج بە ڕوونتر پێشبینییەکانی قوتابیان وەسف بکات، ئەوەندە زیاتر پاڵپشتی ئەو مامۆستایانە دەکات کە پێکەوە کار دەکەن بۆ دروستکردنی ئەزموونی فێربوونی کوالێتی بەرز، لەبەر ئەوە ئێمە لە Ynmo دا دەرفەتت بۆ دەڕەخسێنین تا دەستت بگات بە کۆمەڵێکی فراوان لە پێوەرە ستانداردکراوەکان کە ڕێگەت پێدەدەن خاڵەکانی هێز و خاڵەکانی پێداویستی دیاری بکەیت، جگە لە مەنهەجە پەسەندکراوەکانی تەیارکراو بە ڕێنمایی کە دەتوانرێت دەستکاری بکرێن و لەگەڵ توانستە جیاوازەکانی کەسانی خاوەن کەمئەندامیدا بگونجێن.

ئێستا بە خۆڕایی ناونووسین بکە

سەرچاوە

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.