هەندێک تێگەیشتنی هەڵە لە وڵاتانی تازەپێگەیشتوودا دەربارەی کەسانی کەمئەندام

باوەڕە هەڵەکان و بۆچوونە پێشوەختەکان دەربارەی کەمئەندامی، دەبنە ڕێگر لە بەشداریکردنی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت لە ژیانی کۆمەڵایەتی و کاردا. لە وڵاتانی تازەپێگەیشتوودا هەندێک باوەڕی هەڵە دەربارەی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت باون و ئەم باوەڕانە لە چەند خاڵێکدا کۆدەبنەوە کە لەم وتارەدا دەیانخەینە ڕوو:

• کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت ناتوانن بەشداری لە خزمەتکردنی خێزان و کۆمەڵگەدا بکەن:

ئەم جۆرە باوەڕانە بەتایبەتی لە باشووری ئەفریقادا باون کە کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت ناتوانن سەربەخۆ یان بەرهەمهێن بن. باوەڕی باو ئەوەیە کە ئەوان پێویستیان بە یارمەتیی بەردەوام هەیە.

• کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت ناتوانن پەیوەندییەکی هاوسەرگیریی سەرکەوتوو پێکبهێنن:

لە چەند وڵاتێکی ئەفریقی وەکو ئۆگەندا و کینیا بە چاوی گاڵتەجاڕییەوە دەڕوانرێتە پەیوەندیی هاوسەرگیریی نێوان دوو هاوسەری خاوەن پێداویستیی تایبەت، بەڵام لە هیندستان و نیپاڵ و بەنگلادیش خێزانی کچە کەمئەندامەکە هاوسەرگیرییەکە بۆ هەر کەسێک ڕێکدەخەن کە کەمئەندامیی کچەکە قبووڵ بکات. ئەوان باوەڕیان وایە کە کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت بێبەشن لەو سیفەتانەی پێویستن بۆ پێکهێنانی پەیوەندییەکی هاوسەرگیریی سەرکەوتوو.

• کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت ناتوانن هەواڵ دەربارەی دەستدرێژیی سێکسی بدەن:

کاتێک کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت تۆمەتبار دەکرێن بەوەی ناتوانن لەوەی ڕوودەدات تێبگەن یان تەنانەت هەواڵی دەستدرێژیی سێکسی بدەن، بەتایبەتی کەمئەندامییە هزری یان بینینەکان. دەربازبوونی تاوانباران لە سزا دۆخەکە خراپتر دەکات، و ڕەنگە هەواڵنەدانەکە پەیوەندیی بە شەرمەزارییەوە هەبێت کە لە هەندێک وڵاتدا وەک قەدەغەکراو یان عەیبە سەیر دەکرێت.

• کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت بەختی خراپ دەهێنن:

بەیەکێک لە تێگەیشتنە هەڵە باوەکان دادەنرێت بەتایبەت لە باشووری ئەفریقا، خۆ لە منداڵانی کەمئەندام و کەسوکاریان بەدوور دەگیرێت لە ترسی ئەوەی بە ئەنقەست یان بێ ئەنقەست بەختی خراپ بۆ کەسانی تر بهێنن. ئەمەش ژنانی دووگیانیش دەگرێتەوە لە ترسی ئەوەی منداڵەکەی تووشی نەخۆشی بێت! ئەم باوەڕە پەل دەهاوێژێت بۆ پۆلەکانی خوێندنیش کە باوان پێیان باشە منداڵە ئاساییەکانیان تێکەڵی منداڵانی خاوەن پێداویستیی تایبەت نەبن.

• جەستەی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت تایبەتمەندیی سیحراوی هەیە:

جادووگەر و پراکتیزەکارە بێ ویژدانەکان هەڵدەستن بە کوشتن و شێواندنی کەسانی خاوەن پێداویستیی تایبەت بۆ بەکارهێنانیان لە نەریتەکانیاندا، لە پێناو یارمەتیدانی تاکەکان تا ببنە کەسانی دەوڵەمەند یان ڕکابەری سەرکەوتوو.

ئامادەکردن: سابرین الجدعانی

سەرچاوە

.https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5b18fe3240f0b634aec30791/Disability_stigma_in_developing_countries.pdf

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.