ئاشنابە بە دەستێوەردانی ڕەفتاریی چڕ

لەگەڵ گەشەسەندنی گەورە لە بواری ئۆتیزم لە ساڵانی دواییدا، پێویستییەکی ڕۆژبەڕۆژ زیاتر هەبووە بۆ زانیاریی نوێ، شێوازەکانی وانەوتنەوەی کاریگەر، و بەرنامەکانی ڕاهێنان بۆ دایکوباوان و مامۆستایان. لە پێناو تێگەیشتنێکی باشتر لە تێکچوونی شەبەنگی ئۆتیزم، پێویستە لە باشترین پراکتیزەکان و ستراتیژییەکانی دەستێوەردان تێبگەین کە دەکرێت دوای دەستنیشانکردنی پێشوەختەی تێکچوونی شەبەنگی ئۆتیزم لەلای منداڵان بەکاربهێنرێن. ئەمەش بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی کە دەتوانن دەستیان بەو دەستێوەردانانە بگات کە لەسەر بنەمای بەڵگە دامەزراون، بۆ ڕەخساندنی باشترین دەرفەتەکان بە مەبەستی گەیشتن بە گەشەکردن و ئەنجامە هەرە باشەکان. بەڵگەی ئەرێنیی بەهێز هەن بۆ هەندێک لە دەستێوەردانە تاکەکەسییەکان کە لەسەر بنەماکانی شیکاریی ڕەفتاری کارپێکراو بنیات نراون، وەک دەستێوەردانی ڕەفتاریی چڕ، کە وەک تایبەتمەندییەکی سەرەکی لە بەرنامەکانی دەستێوەردانی پێشوەختەدا دادەنرێت، و ئەو بەرنامەیەیە کە زۆرترین توێژینەوەی لەسەر کراوە و زۆرترین داواکاریی لەسەرە بۆ منداڵانی بچووکی خاوەن تێکچوونی شەبەنگی ئۆتیزم. توێژینەوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە دەستێوەردانی پێشوەختە بۆ زۆرێک لە ڕەفتارەکان دەکرێت ببێتە هۆی کاریگەریی مامناوەند تا گەورە لەسەر کارکردنی هزری، گەشەپێدانی زمان، بەدەستهێنانی کارامەییە ڕۆژانەکان و کارامەییە کۆمەڵایەتییەکان، و پاراستنی دەستکەوتەکان بە درێژایی ماوەی بەدواداچوونی درێژخایەن.

دەستێوەردانی ڕەفتاریی چڕ جێبەجێکردنێکی دیاریکراوە کە دەچێتە چوارچێوەی شیکاریی ڕەفتاری کارپێکراوەوە بۆ فێرکردنی کارامەیی نوێ بە شێوەیەکی چڕ، کە تێیدا دەستێوەردانە ڕەفتارییە چڕەکان لەلایەن چارەسەرکارێکی لێهاتووەوە پێشکەش دەکرێن، و لە بەرنامەیەکی چڕی زۆر تایبەتمەند پێکدێت لەسەر بنەمای پێداویستییەکانی هەر منداڵێک. هەروەها وەک ئامرازێکی هەڵسەنگاندن بەکاردێت بۆ پەرەپێدانی ئەو بەرنامانەی کە لەگەڵ پێداویستی و ئامانجەکانی هەر منداڵێک بە جیا دەگونجێن. ئەم بەرنامەیە ئامانجی کەمکردنەوەی نیشانەکانی ئۆتیزم، زیادکردنی ڕێژەی فێربوونی منداڵ، و نزیککردنەوەی کارامەییەکانیەتی لە کارامەییەکانی منداڵانی ئاسایی، بۆ ئەوەی لە ڕووی کۆمەڵایەتی، ئەکادیمی و گەشەکردنەوە بگاتە هاوتەمەنەکانی، بۆ مسۆگەرکردنی گواستنەوەیەکی لەسەرخۆ بۆ قوتابخانە، و تێکەڵکردنی لە ژینگەی قوتابخانەدا.

منداڵانی خاوەن تێکچوونی شەبەنگی ئۆتیزم کە بەدەست دواکەوتنی گەورەی گەشەکردنەوە دەناڵێنن، بە شێوەیەکی گونجاو لەگەڵ مۆدێلی دەستێوەردانی ڕەفتاریی چڕدا مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت. لەوانەیە تێکچوونەکە ئەوەندە توند بێت کە ئەگەری کەم بێت منداڵان بە پارێزراوی لە ماڵەوە یاخود لە کۆمەڵگەدا کار بکەن. دەستێوەردانی ڕەفتاریی چڕ لەسەر بنەمای ١: ١ یان لە چوارچێوەی گرووپێکی بچووکدا پێشکەش دەکرێت. ئەم بەرنامەیە فێری ئەم کارامەییانەیان دەکات؛ کارامەییەکانی گوێگرتن، کارامەییە ئەکادیمییە سەرەتاییەکان، کارامەییەکانی لاساییکردنەوە، ڕاهێنان لەسەر تەوالێت، و کارامەییەکانی یاری. سەرباری کارکردن لەسەر بەهێزکردنی کارامەییەکانی پەیوەندیکردن و کەمکردنەوەی ڕەفتارە نەگونجاوەکان کە لەوانەیە دەستوەردان لە فێربوون و کارامەییە کۆمەڵایەتییەکاندا بکەن. یەکێک لە هۆکارە گرنگەکان بۆ سەرکەوتنی منداڵەکە بریتییە لە ڕاهێنان لەسەر کارامەییە خێزانییەکان، کە تێیدا دایکوباوکان سەرەتا فێری گشتاندنی کارامەییە بەدەستهاتووەکان دەبن لە دانیشتنەکانیاندا لەگەڵ چارەسەرکارەکە، پاشان فێری ئەوە دەبن چۆن ستراتیژیی دیاریکراو بەکاربهێنن بۆ بەدەستهێنانی ڕێژەیەکی نزمی کێشەکانی ڕەفتار و ڕێژەیەکی بەرزی وەڵامدانەوە و پاراستنیان.

لە کۆتاییدا؛ کارکردن لەگەڵ منداڵان بە شێوازێکی زانستی و لەسەر بنەمای بەڵگە، دەرئەنجامێکی پەروەردەیی بەرهەم دەهێنێت کە پێشتر وێنەی نەبووە. هەرچەندە منداڵەکە بچووکتر بێت، ئەگەری سوودمەندبوونی لە بەرنامەی دەستێوەردانی ڕەفتاریی چڕ زیاتر دەبێت.

عەدنان ئەلحازمی

ئەندامی دەستەی وانەوتنەوە لە زانکۆی تەیبە / بەشی پەروەردەی تایبەت

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.