٥ شت کە پێویستە مامۆستایانی پەروەردەی گشتی دەربارەی فرەجووڵەیی و کەمیی سەرنج بیزانن

هەندێک لە مامۆستایانی پەروەردەی گشتی ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبنەوە لە مامەڵەکردن لەگەڵ چالاکیی زۆر و ڕەفتاری هەڵەشەیی لای %١٠ی ئەو کەسانەی فرەجووڵەیی و کەمیی سەرنجیان هەیە، بەڵام لەبیرت بێت ئەوان قوتابیی خراپ نین و هەوڵ بدە بەم پێنج ڕێنماییە یارمەتییان بدەیت کە وا دەکات ئەوان (و دایکوباوکیشیان) سوپاسگوزارت بن!

١- لێگەڕێ با بجووڵێن

هەندێک توێژینەوە دەریانخستووە ئەو منداڵانەی فرەجووڵەیی و کەمیی سەرنجیان هەیە باشتر فێر دەبن ئەگەر لەو کاتەدا بجووڵێن یان ڕابژەن. ئەوان پێویستیان بە جووڵەیە، و ڕۆڵی مامۆستا لە دۆزینەوەی ئەو ڕێگایانەدایە کە یارمەتییان دەدات بە شێوەیەکی باش و بێ ئەوەی کاریگەری لەسەر کەسانی تر دروست بکات وزەکەیان خاڵی بکەنەوە. مامۆستا دەتوانێت پەنا بەرێتە بەر یارییەکانی کەمکردنەوەی سترێس وەک (یاریی پۆپ ئیست، تۆپی سترێس، یان تەنانەت سڕەر!).

بەڵام ڕەنگە هەندێک لە قوتابیان پێویستیان بە زیاتر لەوە بێت، بۆ نموونە ڕێگە بە منداڵان بدە لەسەر تۆپی ڕاهێنانی وەرزشی دابنیشن. ئەوەش لەبەرچاو بگرە کە ڕێگەیان پێبدەیت لەسەر مێزەکانی خوێندن لە دواوە بوەستن، و ئەگەر هەندێک لە منداڵان هەبوون کە دەبێت بوەستن و لە شوێنی خۆیان بجووڵێن، تاقی بکەرەوە هێڵێکی ڕێڕەویان بۆ بکێشیت بۆ ڕۆیشتن -و گوێگرتن لە هەمان کاتدا- لەناو پۆلدا، هەروەها تاقی بکەرەوە بڕگەی پشوو تێکەڵ بکەیت کە تێیدا بوەستن و جەستەیان ڕابکێشن.

٢- پەروەردەی وەرزشی و کاتەکانی پشوو بەهێز بکە

ئەو منداڵانەی ماوەی پشوو وەردەگرن لە تاقیکردنەوە یەکگرتووەکاندا باشتر لەوانە ئەنجام دەدەن کە پشوویان وەرنەگرتووە. ئەگەر کاتەکانی جووڵە و چالاکیی بەرز سنووردار بکەیت، ئەوا ئامادەبە بۆ هەڵگرتنی لێکەوتەکانی ئەوە! پێویستیی منداڵانی فرەجووڵەیی و کەمیی سەرنج بۆ جووڵە کەڵەکەبووە و لە درێژەی ڕۆژدا کۆدەبێتەوە، پێویستە ماوەیەکی پشوویان پێ بدرێت کە تێیدا ئەو وزە کەڵەکەبووە بتەقێننەوە، و بێبەشکردنیان لەوە بەهۆی ڕەفتارێکی خراپ کە کردوویانە یان ئەرکی خوێندن کە تەواویان نەکردووە ئەنجامی پێچەوانە دەداتەوە

٣- پێشینەیان پێبدە لە شوێنەکانی دانیشتندا

هەندێک لە منداڵانی فرەجووڵەیی و کەمیی سەرنج ڕووبەڕووی سەرنجپڕووژانی بینایی دەبنەوە و پێویستە ئەولەویەتی دانیشتنیان لە ڕیزەکانی پێشەوەدا هەبێت. بەڵام بۆ ئەوانەی ڕووبەڕووی سەرنجپڕووژانی بیستن دەبنەوە، ئەوانیش ئەو منداڵانەن کە هەمیشە لەگەڵ بیستنی هەر دەنگێکدا سەیری دواوە دەکەن، دانیشتنیان لە دواوەی پۆلدا وا دەکات باشتر گوێت لێ بگرن. پێویستە ڕێگەیان پێبدەیت لە بەشی دواوەی پۆلدا دابنیشن. وریابە لەوەی کورسیی منداڵەکە لە هاوپۆلەکانی دوور بخەیتەوە و وا بکەیت بە تەنیا دابنیشێت، ئەم ڕەفتارە هەستی شەرمەزاری و لەکەداریی پێدەبەخشێت و گڵۆپی سەوز بە شێوەیەکی ناهۆشیارانە بۆ قوتابیانی تر هەڵدەکات کە زۆرداریی بەرامبەر بکەن و گێچەڵی پێبکەن. هەر گۆڕانکارییەک لە شوێنی دانیشتنی منداڵەکەدا دەبێت بە شێوەیەکی تایبەت بێت نەک لە پێش چاوی هەموو قوتابیان، و بێ ئەوەی هەست بە بێهیوایی بکات. یەکێک لە ڕێگاکان ئەوەیە شوێنی دانیشتنی هەموو قوتابیان بگۆڕیت تا کەس هەست نەکات ئەو هۆکارەکەیە، و ئەگەر بینیت لە شوێنە نوێیەکەشدا کە بۆت هەڵبژاردووە هێشتا ڕادەژێت و دەجووڵێت، دوودڵ مەبە لەوەی جارێکی تر شوێنەکانی دانیشتن ڕێکبخەیتەوە!

٤- سەرنجی ڕەفتارە باشەکانیان بدە، و چاو لە ڕەفتارە خراپەکان بپۆشە

منداڵانی فرەجووڵەیی و کەمیی سەرنج دەستەواژەی نەرێنیی زۆر دەربارەی خۆیان وەردەگرن. بۆیە کاتێک دەبینیت ڕەفتارەکانیان کۆنتڕۆڵ دەکەن یان کار و ئەرکەکانیان تەواو دەکەن، سووربە لەسەر ئەوەی تێبینیی ئەوە بکەیت و ستایشی بکەیت، و بەرامبەر بە پێچەوانەکەی لێبوردە بە. یەکسانی هەمیشە بە مانای دادپەروەری نایەت، زۆربەی منداڵان -و تەنانەت گەورەکانیش، بە هاندان و ستایش زیاتر لە ڕاستکردنەوە و تەمبێکردن بەرەوپێش دەچن. کاتێک هەندێک کێشە هەبن کە پێویستە چارەسەر بکرێن، ڕوون و دیاریکراو بە، «ئەمڕۆ وەڵامەکانی دەسڕییەوە و زۆر لەسەر کورسییەکەی هەڵدەستایەوە» باشترە لە «ئەمڕۆ خراپ بوو»، لەبەرچاوی بگرە ئەگەر تووشت بوو سێ کێشە دیاری بکەیت و هەڵسەنگاندنێکی ڕۆژانە لە ٥ بدەیت، بەجۆرێک کە ١ - ٢ بە کێشە هەژمار دەکرێت، و ٣ مامناوەندە، و ٤-٥ بە مانای ڕۆژێکی ناوازە دێت، بەوەش دایکوباوک دەتوانن ڕەفتاری منداڵەکەیان بزانن و بەهێزی بکەن یان کۆنتڕۆڵی بکەن.

٥- هەرگیز لە پۆلدا باسی چارەسەرە پزیشکییەکانی مەکە

پرسیارکردن لە منداڵ دەربارەی چارەسەرەکانی لە پۆلدا یان لە پێش چاوی یەکێک لە هاوپۆلەکانی، بە پێشێلکردنی تایبەتمەندی دادەنرێت. زۆربەی ئەو مامۆستایانەی ئەمە دەخوێننەوە هاوڕان لەسەر ئەوە، بەڵام بەپێی ئەوەی منداڵان دەیڵێن، ئەوە جار لە دوای جار لەگەڵیان ڕوودەدات، کە ئەمەش کارەساتبار و وێرانکەرە بۆیان، و زۆرجار دەبێتە هۆی وازهێنانیان لە دەرمانەکان و تەواونەکردنی چارەسەر. باشترە ئاماژەی پێبدەیت و بڵێیت «وا دەردەکەویت ئەمڕۆ سەرنجت تێکچووبێت» یان «زۆر چالاک دەردەکەویت» لە جیاتی ئەوەی پرسیاری چارەسەرەکەی لێبکەیت. ئەگەر پێویستیشت کرد دەربارەی دەرمانەکە قسەی لەگەڵدا بکەیت، لەبیرت بێت بە تەنیا قسەی لەگەڵدا بکەیت. لە کۆتاییدا، دوودڵ مەبە لە بەشکردنی تێبینییەکانت لەگەڵ دایکوباوک سەبارەت بە کاریگەرییە لاوەکییەکانی دەرمانەکە یان بێکاریگەریی دەرمانەکە (یان لەگەڵ پزیشکی منداڵەکە دوای وەرگرتنی مۆڵەت لە دایکوباوک)، تێبینییەکانت بەهادارن، چونکە تۆ ڕۆژانە هەشت کاتژمێر، هەفتانە پێنج ڕۆژ، بۆ ماوەی نۆ مانگ لەگەڵ منداڵەکە دادەنیشیت، و ڕای پیشەییت گرنگە.

https://www.focus-md.com/5-things-teachers-know-ad...بە دەستکارییەوە وەرگێڕدراوە

۳

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.