٥ ستراتیژی کە هاوکاریی نێوان قوتابخانە و ماڵەوە بەهێز دەکەن

مامۆستایان و دایکوباوکان لە گرنگیی هاوکاریی نێوان قوتابخانە و خێزان تێدەگەن، و هاوکاریی دایکوباوک هۆکارێکی سەرەکییە لە سەرکەوتنی منداڵ لە قوتابخانەدا. بەڵام لە واقیعدا، زۆرێک لە مامۆستایان لەپێناو دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ خێزانی قوتابیاندا تووشی ناڕەحەتی دەبن، سەرەڕای سازدانی ئەنجومەنی دایکوباوکان و ڕێکخستنی دیدار لەگەڵیاندا، هێشتا دەبینن کە کەلێنێک لەنێوان ئەوان و دایکوباوکدا هەیە.

بەڵام چی دەبێت ئەگەر سەرنجمان لەسەر فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری (SEL) بێت وەک هۆکارێک بۆ بەستنەوەی مامۆستایان و خێزانەکان پێکەوە؟ و دەستبەرداری سەرنج خستنەسەر سازدانی دیدار و ئەنجومەنەکان و شێوازە تەقلیدییەکانی دیکەی هاوکاری ببین؟

ئێمە هەموومان - خێزانەکان و مامۆستایان - لە ئامانجی فێربووندا هاوبەشین. مامۆستایان و دایکوباوکان خاوەنی چەندین دەرفەتی فێربوونن بۆ دۆزینەوە و تێگەیشتن لە میزاجی قوتابیان، و تێگەیشتن لێیان لە ڕووی مەعریفی، جەستەیی، کۆمەڵایەتی و سۆزدارییەوە، و چۆنیەتی پاڵپشتیکردن و بەهێزکردنی ئەم فێربوونە.

لە کاتێکدا کە مامۆستایان خاوەنی زانیارییەکی پیشەییی فراوانن لەسەر ناوەڕۆک و شێوازەکانی وانەوتنەوە، دایکوباوکانیش خاوەنی تێگەیشتنێکی قووڵن لەسەر خێزانەکانیان، ژینگەکانیان، و سروشتی منداڵەکانیان. هەموو کەسێکی پەیوەندیدار پێویستە بەشداری بکات لە بەهێزکردنی گرنگترین لێهاتووییەکانی ژیاندا: لێهاتووییە کۆمەڵایەتی و سۆزدارییەکان، دەرفەتێک هەیە بۆ ئەوەی لە یەکترەوە فێری ئەو ستراتیژییانە بین کە پاڵپشتی گەشەی قوتابی دەکەن.

لە خوارەوە ٥ ئامۆژگاری دەخەینەڕوو بۆ بەکارهێنانی ستراتیژییەکانی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری (SEL) لە بەهێزکردنی هاوکاریی نێوان قوتابخانە و ماڵەوە

١. سەرکردایەتیی پاڵپشتیکەر و هاوبەش

سەرکردایەتیی هاوبەش بە مانای چی دێت لە ڕووی دروستکردنی کۆمەڵگەیەکی قوتابخانەیی کە گرنگی بە گەشەپێدانی لایەنە کۆمەڵایەتی و سۆزدارییەکانی قوتابیان بدات؟ لەوانەیە بەو مانایە بێت کە پلەبەندیی سەرکردایەتی لە قوتابخانەکاندا -بەڕێوەبەران لە بەشی سەرەوەی بیناکەدا، پاشان یاریدەدەرانی مامۆستایان...- بە ئەندازەی ئەو پەیوەندییە هاوکارانە گرنگ نییە کە دەتوانن بەشداری لە دروستکردنی دیدگایەکی هاوبەشدا بکەن.

هاوکاری بۆ فێربوونی ئەکادیمی، کۆمەڵایەتی و سۆزداری (CASEL) هانی قوتابخانەکان دەدات بۆ پێکهێنانی تیمێکی سەرکردایەتی بۆ فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری بۆ خستنەڕووی پرسیاری وەک: چۆن دەتوانین هەست بکەین کە قوتابخانەکەمان کۆمەڵگەیەکی سەلامەت و پێکەوەبەستراوە؟ چۆن دەکرێت کۆبوونەوەکان لە کات و شوێنێکدا ساز بکرێن کە خێزانەکان هان بدات بۆ بەشداریکردن و خستنەڕووی بۆچوونە بەنرخەکانیان؟ بیر لە هۆڵی کۆبوونەوە یان هەر شوێنێکی گشتی بکەرەوە کە دایکوباوکان و پێشکەشکارانی خزمەتگوزاری هان بدات بۆ بەشداریکردن، تاقی بکەرەوە کە خوشک و برا گەورەکان ئاگاداری برا و خوشکە بچووکەکانیان بن، و لە کاتی کۆبوونەوەکەدا، ئامرازەکانی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری بەکاربهێنە وەک یارییە هاوبەشەکان لەنێوان ئەندامانی خێزان یان ڕاهێنانەکانی گوێگرتن کە گرتنەبەری دیدگاکانی دیکە بەهێز دەکەن.

٢. داهێنەریی بەکۆمەڵ

چۆن دەتوانین سوود لە ئەزموونی دایکوباوکانی قوتابیان وەربگرین؟ دەکرێت بابەتەکە زۆر سادە بێت وەک ناردنی ڕاپرسییەکی سادە و خستنەڕووی چەند پرسیارێک. سەرەڕای ئەزموونی دایکوباوکان سەبارەت بە منداڵەکانیان و کولتووری خێزانییان، زۆر کەس لەوانەیە لە ڕێگەی ئەزموونی پیشەیی یان خولیا تایبەتەکانیانەوە ئاگادارمان بکەنەوە لە لێهاتووییگەلێک کە دەکرێت سەرچاوەیەکی بەنرخ بن بۆ باشترکردن.

هەروەها پێویستە شێوازگەلێک بگرینەبەر کە خەڵک هان بدات بۆ گفتوگۆ بە جۆرێک هەموو لایەنەکان بتوانن بە دڵسۆزی بەشداری لە دیدگایەکی گەورەتر بۆ فێربووندا بکەن، کاتێک ئەرکی دروستکردنی کۆمەڵگەیەکی قوتابخانەیی پێکەوەبەستراو دەخرێتە ئەستۆی بەڕێوەبەران و مامۆستایان، ئەرکەکە زۆر گەورە دەبێت، بەڵام کاتێک دایکوباوکان هەست دەکەن دەتوانن بە دەنگ و بۆچوون و وزەکانیان بەشداری بکەن، بەڕێوەبەران و مامۆستایان سەرسام دەبن بەوەی کە چەندە شت دەتوانرێت بە ئەنجام بگەیەنرێت.

خاوەنی لێهاتووییەکانی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری بە بۆ ئەوەی لە کاتی پەیوەندیکردن و گوێگرتن و هاوکاریکردن لەگەڵ دایکوباوکاندا بەکاریان بهێنیت، وەک: داڕشتنی ڕێککەوتننامەی فێرکاری، ئەنجامدانی گفتوگۆی قووڵ، چۆنیەتی دەربڕینی ڕای پێچەوانە بە شێوازێکی بنیاتنەرانە

٣. بەهاکان و دیدگای هاوبەش

لەگەڵ دەستپێکردنی هەر ساڵێکی نوێی خوێندندا، دەرفەتێکی نوێ هەیە بۆ تەماشاکردنی ساڵی ڕابردوو تا لێیەوە فێر بین، دیدگای خۆت زیاد بکە بۆ چۆنیەتی پێشکەشکردنی باشترین فێرکردن بۆ قوتابیان. من لە قوتابخانەیەکدا کارم کردووە کە گرنگی بە هیوا و ئامانجەکانی هەموو کارمەندان دەدا لە قوتابیان، مامۆستایان، دایکوباوکان و تەنانەت شۆفێران و خۆبەخشانیش، بەڵام چۆن دەتوانین تەماشای هیوا و ئامانجە کەسییەکان بکەین وەک پێوەرێک بۆ سەرکەوتن؟

ئامرازەکانی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری بەکاربهێنە بۆ ئەنجامدانی گفتوگۆیەک دەربارەی هیوا و ئامانجەکان بۆ ساڵی خوێندن، و چۆن دەکرێت لە ڕێگەی کارکردنی پێکەوەییتانەوە بەدەستبهێنرێن، ڕێساکان (چی پێویستە بکرێت، و چی پێویستە نەکرێت) بخەرە ناو بەرنامەکانی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزدارییەوە کە لەو هیوا و ئامانجانەوە وەرگیراون، بیر لە ڕێگەیەک بکەرەوە کە بتوانیت لە ڕێیەوە تاوتوێی یاساکانی قوتابخانە و یاساکانی خێزان بکەیت، و لێکچوون و جیاوازییەکان بدۆزەرەوە، و چۆن هەمووان دەتوانن کار بکەن بۆ تێگەیشتن لە جیاوازییەکان و بۆ پاڵپشتیکردن و بەهێزکردنی خاڵە هاوبەشەکان.

٤. کەسانی پاڵپشتیکەر و بارودۆخی ژینگەیی

متمانە ئەو بنەمایەیە کە هەر هاوبەشییەکی لەسەر بنیات دەنرێت. لەپێناو دروستکردنی پەیوەندییەکی باش لەنێوان مامۆستایان و دایکوباوکاندا، پێویستە چەندین جار لە ماوەی ساڵەکەدا پەیوەندییان پێوە بکەین -نەک تەنها یەک یان دوو جار. لەوانەیە کرداری و باش بێت کە بیر لە ڕێگاکانی پەیوەندیکردن بکەیتەوە، پێویست ناکات درێژ و ئاڵۆز بن، بەڵام ئەگەر مامۆستا هەست بکات کە ئەو بەرپرسە لە پەیوەندیی بەردەوام لەگەڵ دایکوباوکان، ئەوا ئەرکەکە دەبێتە بارگرانی بەسەریەوە.

چی دەبێت ئەگەر هەمووان بەرپرس بن لە بەردەوام هێشتنەوەی پەیوەندی بە شێوەیەکی مانگانە؟ دەکرێت لە کاتی وەستانی دایکوباوکان بێت لە کاتی گەیشتن بە قوتابخانە، یان لە کاتی مەشقی مەلەوانی یان تۆپی پێدا، لەوانەیە ئەم گفتوگۆ بچووکانە بێ گرنگی دەربکەون، بەڵام لە ڕاستیدا هەنگاوێکی گەورە دەبڕن لە دروستکردنی متمانە و هاوکاریی نێوان قوتابخانە و ماڵەوە.

٥. پراکتیزەکردنی کەسیی هاوبەش

پێویستە هەر تاکێک -دایکوباوک، مامۆستا و بەڕێوەبەر- بەشداری لە فێربوونی تایبەت بە خۆیدا بکات و ئامادە بێت ئەزموونەکان و هەڵەکان و سەرکەوتنەکان و شکستەکانی خۆی هاوبەش بکات و تاوتوێیان بکات لەپێناو گەشەکردن بە شێوەیەکی تاکەکەسی و بەکۆمەڵ. ئەمەش بەو مانایەیە کە چەندین دەرفەت هەیە بۆ دروستکردنی متمانە، و دروستکردنی هەستی گرنگیدان، و دروستکردنی هەستی هاوکاری.

چۆن دەتوانرێت پراکتیزەکانی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری بەکاربهێنرێن لە دیاریکردنی ئامانجێکی ئەرێنیی پێوانەکراو بۆ تاقیکردنەوەی شتێکی نوێ؟ ئەم ئامانجە لەگەڵ دایکوباوکان و مامۆستایاندا هاوبەش بکە، پاشان دووبارە بیر لە شێوازی بەڕێوەچوونی شتەکان بکەرەوە - ئەو خاڵە بەهێزانەی کە دەبێت پشتیان پێ ببەسترێت و ئەو خاڵانەی کە دەبێت بگۆڕدرێن.

ئەگەر توانای خۆمان لە وانەوتنەوە و فێربووندا لە ڕێگەی سەرنج خستنەسەر پەیوەندییەکان باشتر کرد، ئەوا دەبێت لێکۆڵینەوە لەوە بکەین کە چۆن دەرفەت بدەین بە دایکوباوکان و ئەندامانی خێزان تا ببنە بەشێکی زیندوو لەم پەیوەندییەدا. لەوانەیە پێویستی بە هەندێک بیرکردنەوە و کۆمەڵێک پێشبینیی نوێ هەبێت، بەڵام دەستکەوتەکان گەورە دەبن. قوتابیان بەهێزترین شێوازی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداریی دەست دەکەوێت لە ڕێگەی بینینی ئەوانەی چواردەوریانەوە کاتێک نوێنەرایەتیی هاوکاری و پەیوەندیکردنی کاریگەر دەکەن.

لە Ynmo باوەڕمان بە گرنگیی فێربوونی کۆمەڵایەتی و سۆزداری هەیە، و هانی هاوکاریی نێوان قوتابخانە و ماڵەوە دەدەین، چونکە وەڵامدانەوە بۆ چارەسەرە ڕەفتارییەکان باشتر دەبێت کاتێک لە ژینگەیەکدا بن کە بۆ منداڵ ئاشناترە؛ وەک ژووری نووستنەکەی یان ژووری یارییەکانی یان لە تەنیشت ئەو کەسەی کە خۆشی دەوێت. بۆیە کارمان کردووە لەسەر پەرەپێدانی ئەپی خێزان کە هاوکاریی نێوان پسپۆڕ و خێزان بەهێز دەکات، و دایکوباوکان دەتوانن لە ڕێیەوە ئاگاداری فایلی منداڵەکەیان و پلانەکان و هەڵسەنگاندنەکان و ڕاپۆرتە خولییەکان بن دوای هەر دانیشتنێک لەگەڵ پسپۆڕەکە تا بۆ دایکوباوکان ڕوون بێتەوە کە وەڵامدانەوەکانی منداڵەکە چۆن بوون، هەروەها پسپۆڕان لە کاتی پێویستدا هەندێک لە ئەرکەکان دەسپێرن بە دایکوباوکان، و بەکاردێت بۆ گفتوگۆی دەستبەجێ لەنێوان پسپۆڕان و دایکوباوکاندا جا بە نووسین بێت یان بە دەنگ یان بە ناردنی وێنە

و کلیپی ڤیدیۆیی بۆ پرسیارکردن و بەدواداچوون، بەمەش دایکوباوکان بەردەوام ئاگاداری ئاستی بەرەوپێشچوونی منداڵەکەیان دەبن کە ئەمەش بەشداریی دایکوباوکان و مامۆستایان لە پرۆسەی پەروەردەییدا بەهێز دەکات.

بە دەستکارییەوە وەرگێڕدراوە

.https://www.rethinked.com/blog/2019/09/12/5-sel-strategies-that-strengthen-school-to-home-collaborations/

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.