لەوانەیە منداڵەکەت لێت بپرسێت بۆچی ناچین بۆ قوتابخانە؟ و کۆرۆنا چییە؟ گرنگە لەبیرمان بێت کە منداڵان چاویان لە گەورەکانە بۆ وەرگرتنی ڕێنمایی لەسەر چۆنیەتی مامەڵەکردن لەگەڵ بارودۆخە سەختەکاندا. ئەگەر دایکوباوکان نیگەران دەربکەون، ڕەنگە نیگەرانیی لای منداڵانیش زیاد بکات. پێویستە دایکوباوان منداڵەکان دڵنیا بکەنەوە کە بەرپرسانی تەندروستی و قوتابخانەکان کار دەکەن بۆ مسۆگەرکردنی تەندروستیی خەڵک. لەگەڵ ئەوەشدا، منداڵان پێویستیان بە زانیاری و ڕاستی گونجاو لەگەڵ تەمەنیان هەیە دەربارەی مەترسیی ئەگەری تووشبوون و ڕێنمایی بەرجەستە لەسەر چۆنیەتی خۆپاراستن لە هەوکردن و بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە. فێرکردنی منداڵان بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی خۆپارێزی ئەرێنی و قسەکردن لەگەڵیان دەربارەی ترسەکانیان دەتوانێت یارمەتییان بدات لە کەمکردنەوەی نیگەرانی.

ڕێنماییە دیاریکراوەکان

هێمن و دڵنیا بمێنەرەوە

١.منداڵان کاردانەوەیان دەبێت بەرامبەر بە پەرچەکردارە دەمەکی و نادەمەکییەکانت و شوێنیان دەکەون.

٢.ئەوەی دەیڵێیت و دەیکەیت دەربارەی COVID-19 و هەوڵە بەردەوامەکانی خۆپاراستن و ڕووداوە پەیوەندیدارەکان دەتوانێت ڕێژەی نیگەرانیی منداڵەکانت زیاد یان کەم بکاتەوە.

٣.ئەگەر ئەمە ڕاست بێت، بە منداڵەکانت دڵنیایی بدە کە خۆیان و خێزانەکەتان باشن.

٤.بهێڵە منداڵەکانت باسی هەستەکانیان بکەن، و یارمەتییان بدە لە داڕشتنەوەی نیگەرانییەکانیان بۆ تێڕوانینێکی گونجاو.

لە منداڵەکەت بە باشی تێبگە

١.لەوانەیە منداڵان پێویستیان بە بایەخپێدانی زیاتر بێت لە لایەن تۆوە و ئارەزوو بکەن باسی نیگەرانی و ترس و پرسیارەکانیان بکەن.

٢.گرنگە بزانن کە کەسێک هەیە گوێیان لێ دەگرێت؛ کات بۆ ئەوان تەرخان بکە.

٣.پێیان بڵێ کە خۆشت دەوێن و سۆزێکی زۆریان پێ ببەخشە.

کۆنتڕۆڵی سەیرکردنی تەلەڤزیۆن و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بکە

١.سەیرکردنی تەلەڤزیۆن یان دەستڕاگەیشتن بە زانیارییەکان لە ئینتەرنێت یان لە ڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە سنووردار بکە. هەوڵ بدە لە کاتی ئامادەبوونی منداڵەکانتدا لە سەیرکردن یان گوێگرتن لە زانیارییە بێزارکەرەکان دوور بکەویتەوە.

٢.لەگەڵ منداڵەکەت قسە بکە دەربارەی ئەو بڕە چیرۆکانەی لەسەر COVID-19 لە ئینتەرنێتدا هەن کە ڕەنگە لەسەر بنەمای دەنگۆ و زانیاری نادروست بن.

٣.لەگەڵ منداڵەکەت باسی ڕاستییەکانی دەربارەی ئەم ڤایرۆسە بکە - ئەمە دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە کەمکردنەوەی نیگەرانی.

٤.سەیرکردنی بەردەوامی پێشهاتەکانی COVID-19 دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی نیگەرانی، بۆیە لێی دوور بکەوە.

٥.ئاگاداربە کە هەندێک زانیاری بۆ گەورەکان ئاراستە کراون و دەتوانن ببنە هۆی نیگەرانی یان سەرلێشێواوی، بەتایبەتی بۆ منداڵان

٦.لەبری ئەوە، منداڵەکەت بەشداری پێبکە لە یارییەکان یان چالاکییە سەرنجڕاکێشەکانی تردا.

بە زمانێکی سادە و تێگەیشتراو قسە بکە

١.ترسەکانیان پشتگوێ مەخە، بەڵکو ڕوونی بکەرەوە کە لە ئێستادا ژمارەیەکی زۆر کەم لە خەڵک تووشی COVID-19 بوون.

٢.دەکرێت بە منداڵان بگوترێت کە ئەم نەخۆشییە لە نێوان ئەو کەسانەدا بڵاودەبێتەوە کە لە پەیوەندییەکی نزیکدان لەگەڵ یەکتر - کاتێک کەسی تووشبوو دەکۆکێت یان دەپژمێت.

٣.هەروەها وا بیردەکرێتەوە کە دەکرێت بڵاوببێتەوە کاتێک دەست لە ڕوویەک یان شتێکی پیسبوو دەدەیت، هەر لەبەر ئەم هۆکارەشە کە زۆر گرنگە خۆت بپارێزیت.

٤.بۆ بەدەستهێنانی زانیاری دروستی زیاتر، چاودێریی لایەنە پەیوەندیدارەکان بکە وەک وەزارەتی تەندروستی

بە شێوەیەکی بەرجەستە و کرداری لەگەڵ منداڵەکەت مامەڵە بکە

١.منداڵەکەت هان بدە ڕۆژانە پاکوخاوێنی باش پەیڕەو بکات - هەنگاوی سادە بۆ پێشگرتن لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشی:

٢. دەستەکانت چەندین جار لە ڕۆژێکدا بۆ ماوەیەک کە کەمتر نەبێت لە ٤٠ چرکە بشۆ (دەتوانیت گۆرانییەک بڵێیت بۆ ئەژمارکردنی ٤٠ چرکە).

٣. دەمیان بە دەسڕێک داپۆشە کاتێک دەپژمن یان دەکۆکن و دەستبەجێ دەسڕەکە فڕێ بدە، یان ڕێنماییان بکە بە پژمین یان کۆکین لەناو ئانیشکیاندا. خواردن و خواردنەوەکان هاوبەش مەکەن.

٤. ڕاهێنان بکە لەسەر سڵاوکردن بە مست یان بە ئانیشک لەبری تەوقەکردن. بەم شێوەیە میکرۆبەکان کەمتر بڵاودەبنەوە.

٥. پێدانی ڕێنمایی بە منداڵان دەربارەی ئەوەی چی دەتوانن بکەن بۆ پێشگرتن لە هەوکردن، هەستێکی زیاتریان پێدەبەخشێت بە کۆنتڕۆڵکردنی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییەکە و یارمەتیدەر دەبێت لە کەمکردنەوەی نیگەرانییان.

٦. منداڵەکەت هان بدە بۆ خواردنی ژەمێکی خۆراکیی هاوسەنگ، وەرگرتنی خەوی پێویست، و ئەنجامدانی وەرزش بە بەردەوامی؛ ئەمە یارمەتییان دەدات لە بەهێزکردنی بەرگری بۆ بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشی.

.www.nasponline.org/

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.