ئایا منداڵانی ناکام مەترسیی دواکەوتنی ئاخافتنیان لەسەرە؟

ئەم پرسیارەمان زۆر پێ دەگات دەربارەی ئەوەی کە ئایا منداڵانی ناکام مەترسیی دواکەوتنی زمانیان لەسەرە، و ئەگەر وایە مەترسییەکان چین.

بۆیە داوامان لە ڕاوێژکارانی نەخۆشییەکانی ئاخافتن و زمانی خۆمان کرد وەڵامی ئەم پرسیارانەی خوارەوە بدەنەوە:

ئایا منداڵانی ناکام مەترسیی دواکەوتنی ئاخافتن و زمانیان لەسەرە؟

وەڵامەکە بە کورتی بەڵێیە. منداڵانی ناکام مەترسیی ئەوەیان لەسەرە درەنگتر لە هاوتەمەنەکانیان کە ماوەی دووگیانیی تەواویان تەواو کردووە بگەنە قۆناغەکانی ئاخافتن و زمان. ئەم ڕەهەندانە پەیوەستن بە تێگەیشتن لە زمان، قەبارەی وشەکان، لێهاتووییەکانی ڕێزمان، دەرکردنی دەنگەکان، خۆڕێکخستن، و کارلێکی کۆمەڵایەتی. سەرەڕای ئەوەش، بوونی منداڵێکی پێشوەختە لەدایکبوو دەکرێت ئەزموونێکی پڕ لە سترێس بێت بۆ دایکوباوکان، ئەمەش لە بەرامبەردا دەکرێت کاریگەری لەسەر داینامیکی پەیوەندیی نێوان دایکوباوک و منداڵ هەبێت.

خۆشبەختانە، لە ڕێگەی تێکەڵکردنی ئەو چالاکییانەی بنیاتنانی زمان کە لەسەر بنەمای توێژینەوەکان داڕێژراون لە ڕۆتینی ڕۆژانەتدا، دایکوباوکان و چاودێریکەران دەتوانن کاریگەرییەکی قووڵیان لەسەر گەشەی قسەکردن و زمانی منداڵەکانیان هەبێت.

ڕاستییەکان دەربارەی ئەم بابەتە چین؟

توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو منداڵانەی پێشوەختە لەدایک دەبن مەیلی ئەوەیان هەیە لە تەمەنی ٣ ساڵیدا وشەی کەمتریان هەبێت بەراورد بەو منداڵانەی دوای ماوەی تەواوی دووگیانی لەدایک دەبن. بەبێ پاڵپشتی، ئەم جیاوازییە دەکرێت بەردەوام بێت لە فراوانبوون لە قۆناغی پێش باخچەی ساوایان و تەمەنی قوتابخانەدا (زیمەرمان، ٢٠١٨).

بەپێی سانسافینی (٢٠١١)، منداڵانی ناکام ئاماژەکان، وشەکان و تێگەیشتن لە زمان بە ڕێژەیەکی خاوتر لە منداڵانی پێگەیشتوو پەرە پێدەدەن. ئەمەش دەبێتە هۆی جیاوازییەکی ڕوو لە زیادبوون لە لێهاتووییەکانی زماندا کە بەردەوام دەبێت لە فراوانبوون لە قۆناغی سەرەتای منداڵیدا.

هەروەها، توێژینەوەیەکی درێژخایەن لەلایەن ستۆڵت و هاوکارانی (٢٠١٦) چاودێریی گروپێکی پێکهاتوو لە ٢٩ منداڵی ناکام و ٢٨ منداڵی تەواو گەشەکردووی کرد لە کاتی لەدایکبوونەوە تا تەمەنی قوتابخانە. و بۆیان دەرکەوت کە لە منداڵانی ناکامدا گەشەی ئاماژەکان لە تەمەنی ١ ساڵیدا بە شێوەیەکی بەرچاو و ئەرێنیی بەرزتر پەیوەستە بە گەشەی گەشەی وشەکان لە تەمەنی ٥ ساڵیدا. ئەو منداڵانەی پێشوەختە لەدایک دەبن زیاتر لە مەترسیدان بۆ ئەوەی تێگەیشتنی زمانیی لاوازتر و وشەی کەمتریان هەبێت لە هاوتەمەنەکانیان کە ماوەی دووگیانییان تەواو کردووە.

توێژینەوەیەک لەلایەن گرای و هاوکارانی (٢٠١٣) دەریخست کە دایکانی منداڵانی ناکام دوو هێندە تووشی پەستانی پەیوەندیدار بە بەخێوکردن دەبن لە ساڵی یەکەمی ژیانی منداڵەکەیاندا. ئەمەش دەتوانێت کاریگەری لەسەر کوالێتیی پەیوەندیی نێوان دایکوباوک و کۆرپە هەبێت چونکە وەڵامدانەوە بەرزەکانی نێوان دایک و کۆرپەی ناکام پەیوەستن بە گەشەیەکی زمانیی زۆر باشترەوە (White-Traut، ٢٠١٨).

بۆچی وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە گرنگە؟

توێژینەوەکان لەسەر گەشەی مێشک فێرمان دەکەن کە کاتی زوو باشترینە!

فێربوونی زمان لە کاتی لەدایکبوونەوە دەست پێدەکات، و قۆناغی سەرەتایی لە تەمەنی ٦ بۆ ٢٤ مانگیدا دەرفەتێکی زێڕین پێکدەهێنێت بۆ گەیاندنی نەرمیپێزیی دەماریی مێشک بە ئەوپەڕی ئاست و پاڵپشتیکردنی گەشەپێدانی لێهاتووییەکانی پەیوەندیکردنی پێشوەختە لەبەر ئەوەی ئاماژەکان پێش وشەکان دەست بە گەشەکردن دەکەن و بنەمای گەشەی زمانن.

توێژینەوەکان دەریدەخەن کە گەشەی ئاماژەکان لە نێوان ٩ بۆ ١٦ مانگیدا پێشبینیی لێهاتووییەکانی بەرهەمهێنانی وشە لە ٢٤ مانگیدا دەکات، و لێهاتووییەکانی بەرهەمهێنانی وشە لە تەمەنی ٢٤ مانگیدا بە شێوەیەکی بەرچاو پێشبینیی لێهاتووییەکانی زمان و خوێندنەوە و نووسین لە تەمەنی پێنج ساڵیدا دەکات.

دەتوانم چی بکەم بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی دواکەوتنی زمانی منداڵەکەم؟

زۆر شتی ناوازە هەن کە دەتوانیت ئەنجامیان بدەیت!

• سەرەتا بزانە کە تۆ پێشوەختە کارێکی زۆر دەکەیت لە ڕێگەی چاودێریکردنی گەشەی قسەکردن و زمانی منداڵەکەتەوە. منداڵان لە ڕێگەی کارلێکی خێرا وەڵامدەرەوە لەگەڵ چاودێریکەرە سەرەکییەکانیان (دایکوباوکان) زمان فێر دەبن

• ئەگەر بەدوای سەرچاوەی زیاتردا دەگەڕێیت دەربارەی چۆنیەتیی هاندانی کارلێک و زمانی پێشوەختە لای منداڵەکەت، پێشنیار دەکەین بە یەک چالاکیی سادە دەست پێبکەیت کە دەتوانیت لە کاتی یاریکردن یان لە ڕۆتینی ڕۆژانەتدا ئەنجامی بدەیت. فەسیح بلۆگێکی دیجیتاڵی هەیە کە دەیان وتار و چالاکیی لەخۆگرتووە کە لەلایەن پسپۆڕانی ئێمە لە پسپۆڕانی نەخۆشییەکانی ئاخافتن و زمانی منداڵانەوە پەرەیان پێدراوە. چالاکییەکان چێژبەخش و پەروەردەیین و بە شێوەیەک ڕێکخراون کە بە ئاسانی لەگەڵ بەشە جیاوازەکانی ڕۆژە سەرقاڵەکەتدا بگونجێن (وەک کاتی خۆشۆردن، خواردنپێدان، و کاتی یاری)

• لە ڕێگەی کارلێکی چالاکانە لەگەڵ منداڵەکەتدا بە درێژایی ڕۆژ بە بەکارهێنانی ئەم چالاکییە ڕێکخراو و هاندەرانەی زمان، دەتوانیت دەست بکەیت بە گوێگرتن لە چۆنیەتیی پەیوەندیکردنی منداڵەکەت و کاریگەریی ئەرێنی لەسەری دابنێیت. ئەوەت لە یاد بێت کە دووبارەکردنەوە و بەردەوامی کلیلی سەرەکین!

ئەگەر تۆ ئەم چالاکییانە بۆ چەند هەفتەیەک لە ڕۆتینی ڕۆژانەتدا تێکەڵ دەکەیت و هێشتا پرسیار یان نیگەرانیت هەیە، ئەوا دەست پێبکە بە جێبەجێکردنی پێوەری گەشەی زمانیی پەسەندکراو بۆ تاقیکردنەوەی زمانی منداڵەکەت، چونکە یەکەمین تاقیکردنەوەیە لە جۆری خۆی بۆ دەستنیشانکردنی پێشوەختەی تێکچوونەکانی زمان لە شانشیندا.

ئەگەر دەرکەوت کە منداڵەکەت لە ڕووی زمانییەوە دواکەوتووە، ئەوا دواتر دەرفەتت دەبێت کاتێک دیاری بکەیت بۆ قسەکردن لەگەڵ یەکێک لە پسپۆڕە مۆڵەتپێدراوەکانی نەخۆشییەکانی ئاخافتن و زمانی ئێمە بۆ ئاشنابوون بە بەرنامەی چارەسەری مەجازی لە ڕێگەی ئەپی Ynmo Plan.

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.