شێوازی نوێ بۆ پەروەردەکردنی کەسانی خاوەن کەمئەندامی لە ماڵەوە

مامۆستایانی پەروەردەی تایبەت بەدوای باشترین ڕێگاکاندا دەگەڕێن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئاستەنگە پەروەردەییە نائاساییەکان بەهۆی قەیرانی پەتای کۆرۆنا و گواستنەوە بۆ پۆلەکانی فێربوونی گریمانەیی (فێربوون لە دوورەوە).

پێش چوونە ناو وردەکارییەکانی ئەم وتارەوە، با ڕوونی بکەینەوە کە "مەبەست لە پەروەردەی تایبەت چییە؟". پەروەردەی تایبەت پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی جۆراوجۆر لەخۆدەگرێت بۆ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لەو خوێندکارانەی خاوەن کەمئەندامین کە لە ڕووی تەمەن، ئارەزوو، تواناکان، و توندی و جۆری کەمئەندامییەوە جیاوازن، کە ئەو خزمەتگوزارییانە بە هەڵسەنگاندنی تاکەکەسی بۆ هەر خوێندکارێک یان ئەوەی پێی دەوترێت دیاریکردنی ئاستی ئەدای کارکردن دەست پێدەکات، و پاشان داڕشتن و جێبەجێکردنی بەرنامەی پەروەردەیی تاکەکەسی بەپێی پێداویستییە تایبەتەکانی. خوێندکارانی خاوەن کەمئەندامی پێویستیان بە شێوازێکی تایبەت هەیە لە فێرکردندا، چونکە شێوازی خوێندکاران لە پەیوەندیکردن و سەرنجدان جیاوازە، هەندێکیان بە شێوازی نازارەکی پەیوەندی دەکەن و هەندێکیان بەدەست کەمبوونەوەی سەرنجەوە دەناڵێنن، و پێویستیان بە ڕێنمایی بەردەوام هەیە و ناتوانن بە تەنیا ئەرکەکان تەواو بکەن، و پێشبینی دەکرێت ئاستیان بە شێوەیەکی نەرێنی کاریگەر بێت بە گواستنەوەی لەناکاوی ئێستا بۆ فێربوونی ئەلیکترۆنی، بەڵام پێویستە مامۆستایان تا دەتوانن هەوڵ بدەن و مامەڵە لەگەڵ بارودۆخی ئێستادا بکەن و هەوڵ بدەن خزمەتگوزارییەکانی پەروەردەی تایبەت بگوازنەوە بۆ خوێندکاران لە ماڵەکانیاندا و یارمەتی دایکوباوکان بدەن بۆ تێگەیشتن لە ڕۆڵی خۆیان لە یارمەتیداندا. لەم وتارەدا هەندێک لە چارەسەرە پێشنیازکراوەکان دەخەینە ڕوو بۆ یارمەتیدانی مامۆستایانی پەروەردەی تایبەت لە بەردەوامبوون لە فێرکردنی خوێندکارەکانیان لە دوورەوە لە ماوەی پەتای کۆرۆنادا.

ئامادەکردنی ژینگەیەکی فێربوونی ماڵەوە

ڕێنمایی مامۆستایانی پەروەردەی تایبەت دەکرێت بە ئامادەکردنی ژینگەیەکی فێربوونی ماڵەوەی گونجاو، و پلان و ئامانج بۆ خوێندکارەکان و خێزانەکانیان پێش دەستپێکردنی وانە و چالاکییەکان. ئەمەش لە ڕێگەی چەند خاڵێکەوە:

١. پشکنینی بارودۆخی خێزانەکان: پەیوەندیی کاریگەر لە نێوان مامۆستایان و خێزانەکاندا بەشدارە لە تێگەیشتن لە بارودۆخی ماڵەوەی هەر خوێندکارێک بە جیا، بۆ نموونە ئایا دایکوباوک تەواوی کاتەکە لە ماڵەوە دەمێننەوە؟ چ ئامێرێکی ئەلیکترۆنی بۆ خوێندکار بەردەستە و ئایا هێڵی ئینتەرنێت هەیە؟ ئایا شوێنێکی گونجاو بۆ چالاکییە جووڵەیی و هەستییەکان هەیە؟ زانیاری لەم شێوەیە یارمەتی مامۆستایان دەدات لەسەر داڕشتنی پلانێکی پەروەردەیی تاکەکەسی بۆ هەر خوێندکارێک بەپێی بارودۆخی ژینگەی ماڵەوەی. پێویستە مامۆستا پاڵپشتی دایکوباوک بکات بۆ تێگەیشتن لە پلان و ئامانجە تاکەکەسییە دیاریکراوەکانی قوتابخانە بۆ منداڵەکەیان، چونکە ڕاهێنانی خێزانەکان بەشێکە لە کاری مامۆستای پەروەردەی تایبەت بەتایبەتی لەم قۆناغەدا.

٢. داڕشتنی پلانە پەروەردەییەکان: پێویستە مامۆستایان هەڵسەنگاندن و تێگەیشتن بۆ بارودۆخی خێزانی خوێندکاران و ژینگەی ماڵەوەیان بکەن، پاشان دیاریکردنی ئەو ئامانجانەی کە دەکرێت لە ماڵەوە کاریان لەسەر بکرێت، و دابەشکردنی ئەم ئامانجانە بۆ خشتەی زنجیرەیی کە جێبەجێکردنیان بە هاوکاری لەگەڵ دایکوباوکان ئاسان بێت.

٣. نەرمی و دەستپێشخەری: خێزانەکان لەم ماوەیەدا پێویستیان بە ڕێنمایی و پاڵپشتیی بەردەوام هەیە. گرنگە مامۆستایان جاروبار لە دۆخی خێزانەکە بپرسنەوە و هەندێک لە مامۆستایان پێشنیازی دروستکردنی گرووپی پاڵپشتی دەکەن کە خێزانی خاوەن کەمئەندامییەکان کۆبکاتەوە بۆ ئاڵوگۆڕکردنی بیرۆکە و ئەزموونە سەرکەوتووەکان -و سەرنەکەوتووەکان- بۆ فێرکردن لە ژینگەی ماڵەوەدا. هەروەها، نەرمیی مامۆستایان لە کاتژمێرەکانی کارکردنیاندا لەم ماوەیەدا زۆر گرنگە. دەبێت لە کاتە جیاوازەکانی پەیوەندیکردندا بەردەست بن بۆ ئەوەی لەگەڵ دۆخ و بارودۆخی جیاوازی خێزانەکاندا بگونجێت، چونکە ڕەنگە هەندێک لە دایکوباوکان لە کاتی کاتژمێرەکانی خوێندنی بەیانیاندا بچنە سەر کار، بۆیە بۆ منداڵەکانیان ئەستەم دەبێت ئامێرەکان بەکاربهێنن یان ئەرکەکانیان بەبێ یارمەتی تەواو بکەن.

بەدیهێنانی ئامانجە پەروەردەییەکان بۆ خوێندکاران

گۆڕینی خشتەی باوی فێربوون بێزارکەرە بۆ کەسانی خاوەن کەمئەندامی، بۆیە پێویستە دایکوباوکان و مامۆستایان دەست لەناو دەست کار بکەن بۆ داڕشتنی ژینگەیەکی فێربوونی ماڵەوە و چالاکییەکان کە تا ڕادەیەکی زۆر لە ڕۆژێکی ئاسایی قوتابخانە بچێت، ئەمانە هەندێک ئامۆژگارین لەلایەن مامۆستایانەوە بۆ چۆنیەتی بەدیهێنانی ئەوە:

گرنگیی ڕێکخستن: سەرکەوتووترین ژینگە بۆ فێرکردنی کەسانی خاوەن کەمئەندامی بریتییە لە ژینگەیەکی ڕێکخراو و بە باشی خشتە بۆ دانراو بۆ خزمەتکردنی ئامانجەکانی فێربوونیان، چونکە خوێندکاران پێویستیان بە مامۆستایەکی پسپۆڕ هەیە کە تەواوی کاتەکە لەگەڵیان بێت، و ژینگەی فێربوونی ماڵەوە ناتوانێت هەمان ئەدای ڕێکخراو دابین بکات تەنانەت ئەگەر بە هەمان پلانی پەروەردەییش بێت. بۆیە ڕێنمایی مامۆستایانی پەروەردەی تایبەت بەمانەی خوارەوە دەکرێت:

1. تۆمارکردنی خشتەیەکی ڕۆژانەی چالاکییەکان کە لە خشتەی خوێندکار لە قوتابخانەکەیدا بچێت، دابەشکراو بێت بۆ ئەرکی بچووک و تا دەکرێت پشووی زۆری تێدابێت.
2. گرنگە خشتەکە پڕ بێت لە وێنەی ڕوونکردنەوەی چالاکییەکان، بۆ یارمەتیدانیان لە تێگەیشتن لە چالاکییەکان.
3. بەکارهێنانی کاتژمێری دیاریکردنی کات بۆ دەستپێکردن و کۆتاییهێنان بە هەر چالاکییەک، بۆ ئەوەی ڕۆڵی زەنگی قوتابخانە ببینێت.
4. گۆڕینی ژوورەکان یان گۆشەکانی ئەنجامدانی چالاکییەکان لەناو ماڵدا، لەبەر ئەوەی خوێندکاران ڕاهاتوون لەسەر گۆڕینی شوێن بەپێی جۆری چالاکییەکان لە بینای قوتابخانەدا.

پەیوەندیی کاریگەر لەگەڵ خێزانەکان: تۆمارکردنی وانەکان بە شێوەی ئەلیکترۆنی بۆ خێزانەکان هەنگاوێکی نایابە بۆ ڕێنماییکردنیان لە چۆنیەتی ئامادەکردنی چالاکییەکانی منداڵەکانیان، و پەیوەندیکردن لەگەڵیان بۆ بیرکردنەوەی هاوبەش لە چۆنیەتی سوودوەرگرتن لە ژینگەی ماڵەوە بۆ خزمەتکردنی فێربوونی خوێندکار، وەک بەکارهێنانی پەڕەکانی گەنمەشامی یان دراوی کانزایی وەک کەرەستەی هەستی بۆ چالاکییەکانی بیرکاری.

پڕکردنەوەی پێداویستییە جووڵەیی و هەستییەکان: دەبێت پێداویستییە هەستی و جووڵەییەکانی خوێندکاران پڕبکرێنەوە، بۆیە ئەگەر خوێندکاران پێویستیان بە بەتاڵکردنەوەی وزەی خۆیان هەبێت دایکوباوکان دەتوانن شتی سادە بەکاربهێنن وەک قوڕی دەستکردی ڕەنگاوڕەنگ و نایلۆنی بڵقدار، یان یارییە هزرییەکان وەک پێکهاتە دارینەکان. هەروەها بەکارهێنانی کەفی ڕیشتاشین بۆ وێنەکێشان و نووسین لەوانەیە یارمەتیدەر بێت لە سنووردارکردنی دڵەڕاوکێ و پەرەپێدانی فێربوونی زمانیی خوێندکار، هەروەها لەباوەشگرتن، ڕاهێنانەکانی هەناسەدان، و ڕێگەدان پێی بۆ ڕاکردن لە حەوشەدا یارمەتیدەر دەبن.

لە کۆتاییدا: پێویستە لەبیرمان بێت کە ناکرێت ژینگەی فێربوونی ماڵەوە هاوشێوەی ژینگەی قوتابخانە بێت، و زۆرێک لە دایکوباوکان ناتوانن ژینگەیەک هاوتای ژینگەی قوتابخانە ئامادە بکەن بەهۆی تایبەتمەندی و سەرچاوەکانی ژینگەی قوتابخانەوە، بۆیە پێویستە دایکوباوکان لە واقیعیبوونی دۆخەکە دڵنیا بکرێنەوە و پەستانیان نەخرێتە سەر.

وەک پسپۆڕان باوەڕمان بە ئەگەری بەدیهێنانی فێرکردنێکی نایاب لە ژینگەی ماڵەوەدا هەیە، بەڵام پەروەردەی تایبەت تۆڕێکی ئاڵۆزە لە شێواز و چالاکییەکان کە پشت بە پێداویستییەکانی خوێندکار دەبەستێت، و پێشبینی دەکرێت بارودۆخی ئێستا ڕێگری لە فێرکردنی کەسانی خاوەن پێداویستی بکات بەڵام هیچ بژاردەیەکی ترمان نییە جگە لە هەوڵدان.

سەرچاوە

Fleming Nora and Minero Emelina, 2020. New Strategies in Special Education as Kids Learn From Home, Edutopia.

.https://www.edutopia.org/article/new-strategies-sp...

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.