فێرکردنی لێهاتووییەکانی خوێندنەوە بە منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری

منداڵان زۆر پێش چوونە ناو خوێندنی فەرمی دەست دەکەن بە بەدەستهێنانی لێهاتووییەکانی خوێندنەوە، بەڵام فێربوونی خوێندنەوەی وشەکان، دەستەواژەکان، و ڕستە تەواوەکان، شتێکە کە پێویستە فێربکرێن هەر کە چوونە ناو سیستەمی قوتابخانەوە. و پێویستە لێهاتووییەکانی خوێندنەوەی سەرەتایی، وەکو وشە بینراوەکان، بە منداڵان لە قۆناغی پێش قوتابخانە فێربکرێت. و هەر کە منداڵان دەست دەکەن بە فێربوونی وشە بینراوەکان، متمانەی زیاتریان پێدەبەخشێت بە توانایان لەسەر خوێندنەوە و لە بەرامبەردا بێئومێدی کەم دەکاتەوە. چونکە کاتێک منداڵان هەست بە متمانە دەکەن بە توانایان بۆ خوێندنەوەی وشە بینراوەکان، ئەمە یارمەتییان دەدات ببنە خوێنەرێکی باش. بۆ ئەوەی ئەندامی سەربەخۆ بن کە بەشداری لە کۆمەڵگەدا دەکەن. و بۆ ئەوەی کەسێک سەربەخۆ بێت، پێویستە بتوانێت لە شوێنێکەوە بۆ شوێنێکی تر هاتووچۆ بکات، یان بچێت بۆ کڕینی پێداویستی لە بەقاڵی، یان پڕکردنەوەی فۆڕمی داواکاریی کار.

هەموو ئەم شتانە پێویستیان بەوەیە کە کەسەکە بتوانێت بە شێوەیەکی پێویست بخوێنێتەوە. ئەگەر کەسێکی پێگەیشتوو نەتوانێت بە شێوەیەکی پێویست بخوێنێتەوە، دەکرێت ژیانی پڕ بێت لە ئاڵنگاری. و هەرچەندە وشە بینراوەکان تەنها بوارێکن لە بوارەکانی زانینی خوێندنەوە، بەڵام بەدەستهێنانی وشە بینراوەکان بنەمایەکە کە دەبێتە هۆی لێهاتووییەکانی تری خوێندنەوە وەک پاراوی، وشەسازی، و تێگەیشتن. هەروەها دەبێتە هۆی زیادبوونی متمانەبەخۆبوون و پاڵنەریش لە کاتی خوێندنەوەدا.

لە ڕووی مێژووییەوە، ئامانجی بەدیهێنانی باشترکردنی زانینی خوێندنەوە بۆ منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری بە دەستنەکەوتوویی مابووەوە. چونکە فێرکردنی خوێندنەوە بە شێوەیەکی نەریتی تیشکی دەخستە سەر فێرکردنی وشە و دەستەواژە بنەڕەتییە کردارییەکان، وەک خوێندنەوەی شەقامەکان و ناوی دەوروبەری شار، یان ناسینەوەی هێما گرنگەکانی سەلامەتی. ئەم ڕێگەیە بێبەرهەمە، بەو واتایەی کە منداڵان لۆژیکی سیستەمی ئەلفوبێ ناخوێنن، بۆیە هیوایەکی ئەوتۆیان نییە بۆ گشتاندنی ئەوەی فێری بوون بۆ سەر وشە نوێیەکان (فێرنەکراوەکان). لە کاتێکدا توێژینەوە نوێیەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم منداڵانە سوودمەند دەبن لە پەروەردەیەکی کوالێتی بەرز کە خوێندنەوە و تێگەیشتن لەخۆدەگرێت. و سەرەڕای ئەو ڕۆڵە گرنگەی کە زانینی خوێندنەوە لە مەنهەجەکانی خوێندندا دەیگێڕێت، بەڵام زۆرێک لە منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری دەرفەتی سنوورداریان هەیە بۆ بەدەستهێنانی کاریگەری خوێندنەوە بەهۆی لاوازیی کوالێتیی فێرکردنی خوێندنەوە یان نەبوونی، و زۆرجاریش ئەمە لەگەڵ چاوەڕوانییە ئەکادیمییە نزمەکانی مامۆستایاندا یەکدەگرێتەوە. لە ئەنجامدا، منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری بە شێوەیەکی زیادبوو لە خوێندنەوەدا دوا دەکەون. و ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو بۆشاییەی لە بنکەی زانیندا هەیە سەبارەت بە فێرکردنی کاریگەری خوێندنەوە بۆ منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری.

زانینی خوێندنەوە بۆ منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری یەکێک لە گرنگترین لێهاتووییە سەربەخۆییەکان دادەنرێت، چونکە توانایان بۆ فێربوون بە شێوەیەکی سەربەخۆ، و دەستکەوتنی کار و پاراستنی لە داهاتوودا زیاد دەکات. بەڵام لە زۆر کاتدا، - هەندێک لە مامۆستایان - وا دادەنێن کە ئەم منداڵانە ناتوانن سوود لە فێربوونی خوێندنەوە وەربگرن، لەبەر ئەوەی بەو شێوازە دەڕواننە ئەو ئەرکانەی ئەم بابەتە دەیانگرێتەوە کە زۆر ئاڵۆزن یان پێویست نین. ئەم بۆچوونەش بووەتە هۆی وازهێنان لە فێرکردنی خوێندنەوە پێیان.

لە کۆتاییدا؛ یەکەم هەنگاو لە یارمەتیدانی منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری بۆ شارەزابوون لە خوێندنەوە، ئەوەیە کە گریمانەی لێهاتوویی لە توانای ئەواندا بکەین بۆ بەدەستهێنانی ئەو جۆرە زانین و لێهاتووییانە. و ئەمەش بە واتای وەلاوەنانی گومانەکان و پێشبینییە پێشوەختەکان دێت سەبارەت بەوەی کە لەوانەیە منداڵەکە توانای ئەنجامدانی چی هەبێت، بە پشتبەستن بە پۆلێنکردنی بە کەمئەندامی، یان هەڵسەنگاندنی نمرەی زیرەکی. و لەبری ئەوە؛ بە شێوەیەک فێر دەکەین وەک ئەوەی منداڵەکە فێر دەبێت. و بە دەستەواژەیەکی تر؛ گریمانەکردنی لێهاتوویی لای منداڵانی خاوەن کەمئەندامیی هزری، بریتییە لە بڕوابوون بەوەی هەموو منداڵان دەتوانن لێهاتوویی بەنرخ بەدەستبهێنن، ئەگەر فێرکردن و پاڵپشتی گونجاویان بۆ دابین بکرێت.

عەدنان ئەلحازمی

ئەندامی دەستەی وانەوتنەوە لە زانکۆی تەیبە / بەشی پەروەردەی تایبەت

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.