بەرنامەی گەشەپێدانی تواناکانی مرۆڤ و چارەسەرکردنی ئەو ئاستەنگانەی ڕووبەڕووی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان دەبنەوە لە شانشینی عەرەبیی سعودی

لەژێر سێبەری دیدگای ٢٠٣٠ی شانشین و ئاواتە گەورەکانیدا، بەرنامەی گەشەپێدانی تواناکانی مرۆڤ ڕاگەیەندرا کە یەکێکە لە بەرنامەکانی بەدیهێنانی دیدگای ٢٠٣٠ کە هەوڵ دەدات هاووڵاتی خاوەنی ئەو توانایانە بێت کە بتوانێت لە ئاستی جیهانیدا ڕکابەری بکات، بەرنامەکە ئەو ئاستەنگانەشی لەخۆگرتووە کە ڕووبەڕووی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان دەبنەوە بۆ کارکردن لەسەر چارەسەرکردنیان.

لیژنەکە پلانی جێبەجێکردنی بەرنامەی گەشەپێدانی تواناکانی مرۆڤی دەرکرد کە ڕوونی دەکاتەوە: مەودای بەرنامەکە، ئاواتەکانی بەرنامەکە، بارودۆخی ئێستا، و ستراتیژ و دەستپێشخەرییەکانی بەرنامەکە. پرۆسەی هەڵسەنگاندنی بارودۆخی ئێستاش شیکردنەوەی قۆناغە بنەڕەتییەکانی بنیاتنانی تواناکان لەخۆدەگرێت: قۆناغی پەروەردەی بنەڕەتی، خوێندنی باڵا و ڕاهێنانی تەکنیکی و پیشەیی، و فێربوونی بەردەوام بە درێژایی ژیان، جگە لە ئاستەنگەکان و هەوڵە بەردەستەکانی پەیوەست بە ڕەخسێنەرەکان.

دوای هەڵسەنگاندنی بارودۆخی ئێستا، پوختەی ئەو ئاستەنگانەی ڕووبەڕووی قۆناغی پەروەردەی بنەڕەتی دەبنەوە (باخچەی ساوایان تا قۆناغی ئامادەیی) لەمانەی خوارەوەدا دیاری کران:

• کەمیی ڕێژەی ناونووسین لە پەروەردەی پێش سەرەتایی
• نەبوونی نەرمی لە ڕێڕەوەکان و سنوورداریی پسپۆڕییەکان
• نوێ نەبوونەوەی پرۆگرام و شێوازەکانی وانەوتنەوە
• سنوورداریی دۆزینەوەی بەهرەمەندان و کەسانی خاوەن کەمئەندامی
• سنوورداریی بەستنەوەی مەرجەکانی بڕوانامەی مامۆستایان بە کوالیتیی دەرئەنجامی کارکردن
• ئاڵۆزیی حوکمڕانیی سیستەمی پەروەردەیی
• کەمیی بەشداریپێکردنی دایکوباوکان
• سنوورداریی ڕاوێژکاری و ڕێنماییکردن
• لاوازی لە جێبەجێکردنی ڕێساکانی ڕەفتار

لە ڕوانگەی ئاستەنگی نوێ نەبوونەوەی پرۆگرام و شێوازەکانی وانەوتنەوە

ڕاپۆرتەکە ئەوەی ڕوونکردەوە کە سیستەمی پەروەردەیی لە شانشیندا هێشتا پشت بە شێواز و پرۆگرامی باو و نوێنەبووەوە دەبەستێت، لەگەڵ کەمبوونەوەی گرنگیدان و سەرنج خستنەسەر چالاکییە ناپۆلی و دەوڵەمەندکەر و کۆمەڵایەتییەکان وەک خۆبەخشی و خزمەتکردنی کۆمەڵگە، کە بەشدارن لە چاندنی بەهاکانی پشت بەخۆبەستن و بەهرەمەندبوون لە نەرمی و توانای خۆگونجاندن لە لای خوێندکاران. جگە لە ئاستەنگی کەمبوونەوەی ژمارەی ڕۆژەکانی خوێندنی کرداری کە دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی کاتی وانەکانی هەر بابەتێک، سەرەڕای نەبوونی میتۆدۆلۆژیایەکی دامەزراوەیی پێشکەوتوو بۆ نوێکردنەوەی پرۆگرامەکانی خوێندن.

هەوڵە بەردەستەکانی ئێستاش خۆیان لە کاری وەزارەتی پەروەردەدا دەبیننەوە بۆ گشتاندنی بەرنامەیەکی نیشتمانی بە مەبەستی ئەنجامدانی وۆرکشۆپ بۆ پەرەپێدانی تەکنەلۆژیا لە بوارەکانی پرۆگرامسازی، پەروەردەی دیجیتاڵی و پیشەسازی لە ژمارەیەک قوتابخانەی ئامادەیی لە شانشیندا، جگە لە دەستپێکردنی پەرەپێدانی پرۆگرامەکانی پەروەردەی ئامادەیی و گرتنەخۆی بابەتی فێرکاریی نوێ وەک فەلسەفە و بیرکردنەوەی ڕەخنەگرانە.

بەڵام لە ڕوانگەی ئاستەنگی سنوورداریی دۆزینەوەی بەهرەمەندان و کەسانی خاوەن کەمئەندامی پەروەردە لە شانشیندا ڕووبەڕووی پێنج ئاستەنگی سەرەکی دەبێتەوە لە کەرتی پەروەردەی تایبەتدا، لەوانە:

1. سنوورداریی دەستنیشانکردنی پێشوەختە و پێناسەنەکردنی وردی کەسانی خاوەن کەمئەندامی لە شانشیندا کە دەبێتە هۆی دابەزینی ڕێژەی ناونووسین لە قۆناغەکانی پەروەردە لەنێو خاوەن پێداویستییە تایبەتەکاندا
2. باشترکردنی پرۆگرامەکانی خوێندن و گونجاندنیان بۆ زیادکردنی کاریگەریی تێکەڵکردنی گشتگیر بۆ خوێندکارانی خاوەن کەمئەندامی، بەو پێیەی باشترکردنی پرۆگرامەکان ئامانجی زیادکردنی کاریگەریی تێکەڵکردنی گشتگیری خاوەن کەمئەندامییە لە پۆلەکانی خوێندنی قۆناغەکانی پەروەردەی گشتیدا، لەگەڵ ڕەچاوکردنی ئەو کەمئەندامییانەی هاوکات لەگەڵ گەشەکردنیاندا دروست دەبن وەک ئاستەنگەکانی هەستپێکردن، فیکری، جووڵەیی، دەروونی، کۆمەڵایەتی، گرفتی ئاخاوتن و ئەوانی تر.
3. سنوورداریی ڕاهێنان و ڕێنماییکردنی مامۆستایان لە پسپۆڕییەکانی پەروەردەی کەسانی خاوەن کەمئەندامیدا، بە جۆرێک تەنها نزیکەی ٩٪ی مامۆستایان لەو پۆلانەدا کار دەکەن کە ١٠٪ی خوێندکارانی خاوەن کەمئەندامی لەخۆدەگرن، ئەمەش کەمترە لە تێکڕای وڵاتانی ڕێکخراوی هاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری (OECD) کە دەگاتە ٢٧٪
4. لاوازیی ئامادەیی ژێرخان، کەرەستە و سەرچاوە پێویستەکان بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی خوێندکارانی خاوەن کەمئەندامی، چونکە بە ئاسانکارییە گونجاوەکانی وەک دەستشۆر، بەرزکەرەوە، تاقیگە و سەرچاوە فێرکارییە گونجاوەکان بۆ پێشوازیکردن لە خوێندکارانی خاوەن کەمئەندامی ئامادە نەکراوە.
5. نەبوونی سیاسەتێکی گشتی بۆ دۆزینەوە و چاودێریکردنی بەهرەمەندان

هەوڵە بەردەستەکانی ئێستاش لە دەستپێکردنی ڕووکردنە پەروەردەی گشتگیردا خۆی دەبینێتەوە کە پەروەردەکردنی کەسانی خاوەن کەمئەندامی لەگەڵ هاوتەمەنەکانیاندا لەخۆدەگرێت، یاخود لە پۆلێکی جیاوازدا لەناو هەمان بینای قوتابخانەکەدا؛ بەڵام لەسەر ئاستێکی سنووردار. لە ڕوانگەی چاودێریکردنی بەهرەمەندانیشەوە، هەوڵەکان لەو کارانەدا دەردەکەون کە دەزگای شا عەبدولعەزیز و پیاوانی بۆ بەهرەمەندی و داهێنان کاری لەسەر دەکات.

لە ڕوانگەی ئاستەنگی کەمیی بەشداریپێکردنی دایکوباوکان

ڕاپۆرتەکە کەمیی بەشداریی خێزانی لە پەروەردەی منداڵاندا بەراورد بە وڵاتانی سەرچاوە ڕوونکردەوە، بەو پێیەی توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن دایکوباوکان لە شانشیندا کەمتر بەشدارن لە پەروەردەی منداڵەکانیاندا؛ چونکە تەنها ڕێژەی ٣٩٪ی دایکوباوکان لەگەڵ مامۆستایاندا گفتوگۆ لەسەر ئاستی منداڵەکانیان دەکەن. ئەنجامەکانی تاقیکردنەوەی پێوانەکردنی ئاستی بەرەوپێشچوونی خوێندنەوە لە جیهاندا (PIRLS) دەریانخستووە ئەو خوێندکارە سعودییانەی بەشداریی خێزانیی بەرزتریان بەدەستهێناوە نمرەی بەرزتریان لە خوێندکارانی تر تۆمار کردووە.

هەڵسەنگاندنی بارودۆخی ئێستا وەک هەنگاوێکی بنەڕەتی دادەنرێت لە دیاریکردنی ئەو ئاستەنگ و دەرفەتانەی ڕووبەڕووی سیستەمی تواناکانی مرۆڤ دەبنەوە، و ڕاپۆرتەکە ڕوونی کردەوە کە ئەم هەڵسەنگاندنەی بارودۆخی ئێستا بەشدار دەبێت لە دیاریکردنی لەپێشینەکانی پەرەپێدان، و کارکردن لەسەر گۆڕینیان بۆ دەرفەتێک کە پشتگیری لەم ڕێڕەوە بکات بە شێوەیەکی ئەرێنی و بەردەوام، جگە لە کارکردن بۆ گەورەکردنی ئەو خاڵە ئەرێنییانەی لە ماوەی ڕابردوودا بەدەستهاتوون لەگەڵ سوودوەرگرتنی تەواو لە ئەزموونە سەرکەوتووەکانی وڵاتانی پێشکەوتوو لەم بوارەدا لەسەر ئاستی ناوچەیی و جیهانی.

ئێمەش هەموومان بەو شتانە دڵخۆشین کە لە بەرنامەی گەشەپێدانی تواناکانی مرۆڤدا دەرچوون، و ئەو ئامانجانەی کە بەرنامەکە هەوڵی بۆ دەدات لە پەیڕەوکردنی شێوازی فێرکاریی نوێ، و پەرۆشی بۆ باشترکردنی دەرئەنجامە فێرکارییەکان، و بەشدارپێکردنی دایکوباوکان لە پرۆسەی پەروەردەییدا، و یەکسانیی دەرفەتە پەروەردەییەکان بۆ خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان.

ئەمەش ئەوەیە کە ئێمە لە Ynmo هەوڵی بۆ دەدەین لە ڕێگەی پەرەپێدانی شێوازی فێرکاریی دیجیتاڵیی نوێ کە کوالیتیی دەرئەنجامە فێرکارییەکان باشتر دەکات و خێزانەکان لە پرۆسەی پەروەردەییدا بەشدار دەکات بۆ ئەوەی ببێتە پرۆسەیەکی پەروەردەیی بەردەوام.

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.