کاریگەریی تێکەڵکردنی یارییەکان لەگەڵ چالاکییە فێرکارییەکاندا!

توێژینەوەیەکی نوێ ئەنجامی هیوابەخش پێشکەش دەکات بۆ بەرنامەکانی قۆناغی سەرەتای منداڵی کە ئامانجیان پەرەپێدانی ئەرکی جێبەجێکردنە لە منداڵاندا لە ڕێگەی یارییەوە، کە تێیدا ئەو منداڵانەی لەو پۆلانەدا بوون کە بەرنامە بنەمادراوەکە لەسەر یارییان تێدابوو پێشکەوتنی بەرچاویان لە ئەرکی جێبەجێکردن و زمان و کارامەییە جووڵەییەکاندا نیشان دا، و ئەنجامەکانی توێژینەوەکەش لە گۆڤاری "Frontiers in Psychology" بڵاوکرانەوە.

ئەرکی جێبەجێکردن ئاماژەیە بۆ کۆمەڵێک پرۆسەی دەروونی کە یارمەتیی مرۆڤ دەدەن ڕەفتاری خۆیان ڕێکبخەن، و ئەم کارامەییە یەکلاکەرەوانەش جڵەوکردن، یادگەی کارا و بیرکردنەوەی نەرم لەخۆدەگرێت. هەروەها توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو منداڵانەی نمرەی بەرزتر لە ئەرکی جێبەجێکردندا بەدەستدەهێنن، لە داهاتوودا باشتر کاردەکەن و سەرکەوتنی ئەکادیمی و لێهاتوویی کۆمەڵایەتی و تەندروستیی دەروونی نیشان دەدەن.

نووسەرانی توێژینەوەکە "Robbin Gibb" و تیمەکەی توێژینەوەیەکیان ئەنجامدا بۆ گەڕان بەدوای کاریگەریی بەرنامەیەکی پێش قوتابخانەدا کە بۆ یارمەتیدانی منداڵان لە پەرەپێدانی ئەرکی جێبەجێکردندا داڕێژرابوو. بەرنامە بنەمادراوەکە لەسەر یاری، بە ناوی Building Brains and Futures، دە یاری بەکاردەهێنێت بۆ بنیاتنانی کارامەییەکان و یارمەتیدانی منداڵان بۆ پراکتیزەکردنی یادگەی کارا، نەرمی مەعریفی و جڵەوکردن. ئەم یارییانە بە شێوەیەک داڕێژراون کە بە ئاسانی لە پۆلدا تێکەڵ بکرێن، و چالاکییەکانی وەکوو دروستکردنی بلۆک و یاریی خەیاڵکردن لەخۆدەگرن.

توێژینەوە تاقیکارییەکە بەراوردی کرد لە نێوان پۆلێک کە بەرنامەکەی جێبەجێ کردووە (گرووپی تاقیکاری) و پۆلێک کە بەرنامەکەی جێبەجێ نەکردووە (گرووپی کۆنترۆڵ) و ئەنجامە سەرەتاییە هیوابەخشەکانی دۆزییەوە. پاشان بەرنامەکە لە چوار شوێنی فێرکاریی جیاوازدا جێبەجێ کرا و کۆی گشتیی هەر گرووپێک ٦٨ منداڵی تەمەنی پێش قوتابخانە بوو.

مامۆستایانی پۆل سەرەتا بەشدارییان لە وۆرکشۆپێکدا کرد کە تێیدا ڕێنمایی کران سەبارەت بە بەرنامەکە. پاشان داوایان لێکرا ڕۆژانە بەلایەنی کەمەوە یەک یاری لە ژووری پۆلدا تێکەڵ بکەن و بە بەردەوامی بەسەر هەموو دە یارییەکەدا دەستاودەست بکەن. بۆ پێوانی سەرکەوتنی بەرنامەکە، توێژەران داوایان لە منداڵانیش کرد لە سەرەتا و کۆتایی ساڵی خوێندندا چوار هەڵسەنگاندنی جیاواز لەسەر مێز تەواو بکەن، هەروەها دایکوبابەکانیش ڕاپرسییان بۆ هەڵسەنگاندنی ڕەفتاری منداڵەکانیان پڕکردەوە.

بەپێی ئەنجامەکان، منداڵان لە سێ ئەرکدا لە کۆی چوار ئەرک پێشکەوتنیان نیشان دا. یەکەم، منداڵان لە دوو ئەرکی بنەڕەتیدا هەڵەی کەمتریان کرد کە داوایان لێکرابوو چوار مۆدێل لە بلۆکە بنەڕەتییەکان دووبارە دروستبکەنەوە. ئەم ئەرکە داوای لە منداڵان دەکرد ڕێنماییەکانی ئەرکەکە لەبەرچاو بگرن، و شوێنی دانانی بلۆکەکە لەبیر بهێننەوە، و مۆدێلەکە لە گۆشەنیگای جیاوازەوە بە خەیاڵ بهێنن. هەروەها منداڵان پێشکەوتنیان لە ئەرکی "گیا یان بەفر"دا نیشان دا کە هانی دەدان ئەو بیرۆکەیە وەربگرن کە پەڕەیەکی سپی نوێنەرایەتیی گیا دەکات و پەڕەیەکی سەوز نوێنەرایەتیی بەفر دەکات، و تاقیکردنەوەی جڵەوکردن و یادگە و بیرکردنەوەی نەرمی ئەوان بوو.

هەروەها ئەنجامەکان دەریانخست کە ئەدای باشتر لە ئەرکەکانی سەر مێزدا بەستراوەتەوە بە ڕەفتاری باشتر بەپێی ڕاپرسییەکانی دایکوبابەکان. بۆ نموونە، ئەو منداڵانەی لە تەواوکردنی ئەرکی دانانی بلۆکی گەورەدا خێراتر بوون، نمرەی باڵاتریان لە پەیوەندیکردن، کارامەییە جووڵەییە گشتییەکان، چارەسەرکردنی کێشە و لایەنە کەسی / کۆمەڵایەتییەکانیڕاپرسیی تەمەن و قۆناغەکان بەدەستهێنا کە بە پێوەرێکی بەرفراوان دادەنرێت بۆ پشکنینی پەرەسەندنی گەشە بە گشتی. ASQ-3 لە ٢١ ڕاپرسی پێکدێت کە داڕێژراون بۆ دەستنیشانکردنی ئەو منداڵە بچووکانەی پێویستیان بە هەڵسەنگاندنێکی گەشەسەندنی گشتگیرتر هەیە بۆ پەیوەندیکردنیان، جووڵەی گشتی، جووڵەی ورد، چارەسەرکردنی کێشە، و کارامەییە کۆمەڵایەتی و کەسییەکانیان.

هەروەها نووسەرانی توێژینەوەکە تێبینی ئەوەیان کرد کە هەموو پۆلەکان دەیانتوانی یارییەکان بە ئاسانی لە چالاکییە ئاساییەکانیاندا تێکەڵ بکەن، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە دەتوانرێت بەرنامەکە بە شێوەیەکی نەرم لە بەرنامەکانی پەروەردەی سەرەتاییدا تێکەڵ بکرێت. لەگەڵ ئەوەشدا، توێژینەوەکە بێ سنووردارێتی نەبوو. بۆ نموونە، لەبەر ئەوەی توێژەران سەرنجیان لەسەر تێکڕای داتاکان بوو، دانیان بەوەدا نا کە ئەگەری هەیە هەندێک منداڵ لە بوارە دیاریکراوەکاندا پێشکەوتن بەدەستبهێنن لە کاتێکدا هەندێکی تر پێشکەوتنیان بەدەستنەهێناوە. و پشکنینی زیاتری داتاکان ڕەنگە تێڕوانینێک دەستەبەر بکات سەبارەت بەو هۆکارانەی کاردەکەنە سەر سەرکەوتنی منداڵ لە چارەسەرکردنی کێشەدا.

سەرچاوە

ئەم بابەتە لە بنەڕەتدا بە زمانی عەرەبی بڵاوکراوەتەوە. ئەم وەرگێڕانە بە یارمەتی زیرەکیی دەستکرد ئەنجام دراوە؛ دەقی عەرەبی سەرچاوەی سەرەکییە.